FD Interest Rates November 2026 या विषयावर ठेवीदारांमध्ये मोठा संभ्रम आहे. रिझर्व्ह बँकेने ऑक्टोबरमध्ये रेपो दर वाढवला, कर्जे महागली, पण मुदत ठेवीवरील (FD) व्याजदर मात्र जागचा हलला नाही. बँका जास्त व्याज का देत नाहीत, हे समजले तर पैसे कुठे ठेवावेत याचा निर्णय सोपा होईल.
रेपो दर वाढला, पण FD दर का नाही?
रिझर्व्ह बँकेने ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रेपो दर ५.२५ टक्क्यांवरून ५.५० टक्के केला. रेपो दर म्हणजे रिझर्व्ह बँक बँकांना अल्पमुदतीचे कर्ज देते तो दर. तो वाढला की बाह्य बेंचमार्कशी जोडलेली कर्जे (EBLR) लगेच महाग होतात, पण मुदत ठेवींचे दर तसेच राहिले. द हिंदू बिझनेसलाईनच्या १ नोव्हेंबर २०२६ च्या वृत्तानुसार, कर्जांवर एकास एक परिणाम झाला, मात्र टर्म डिपॉझिटचे दर बदलले नाहीत.
बँकांना दीर्घकाळ महाग दराने ठेवी गोळा करायच्या नाहीत. FD दर वाढवला की तो पुढील काही वर्षे द्यावा लागतो. त्याऐवजी बँका अल्पमुदतीचा पर्याय निवडत आहेत — सर्टिफिकेट ऑफ डिपॉझिट (CD).
बँकांचा नवा डाव: सर्टिफिकेट ऑफ डिपॉझिट (CD) म्हणजे काय?
सर्टिफिकेट ऑफ डिपॉझिट (CD) हे बँका जारी करत असलेले अल्पमुदतीचे साधन आहे. त्याची मुदत ७ दिवसांपासून १ वर्षापर्यंत असते. ते सामान्य ठेवीदारांना मिळत नाही, पण बँकांच्या FD धोरणावर त्याचा थेट परिणाम होतो.
ऑक्टोबर २०२६ मधील आकडे हेच सांगतात:
- ऑक्टोबरमध्ये ₹७८,२९० कोटींची CD परिपक्व झाली, तर नव्याने ₹९८,१९५ कोटींची CD जारी झाली.
- म्हणजे निव्वळ ₹१९,९०५ कोटींची अतिरिक्त अल्पमुदतीची उभारणी झाली.
- ऑक्टोबरमधील नव्या CD चा भारित सरासरी दर (WAR) ६.९३ टक्के होता, तर परिपक्व झालेल्या CD चा दर ६.५७ टक्के होता — सुमारे ३६ बेसिस पॉइंट्सची वाढ.
- एक वर्षाच्या CD चा दर सध्या रेपो दरापेक्षा सुमारे २५० बेसिस पॉइंट्स वर आहे.
करूर वैश्य बँकेचे ट्रेझरी प्रमुख व्ही. रामा चंद्र रेड्डी यांच्या मते, बँका केवळ जुनी CD बदलत नाहीत, तर जास्त दरानेही अतिरिक्त अल्पमुदतीचा निधी गोळा करत आहेत. एक वर्षापर्यंतचा निधी थोडा महाग असला तरी तो परवडतो, कारण दर कमी झाले तर बँक दीर्घकाळ महाग दरात अडकत नाही.
१ ऑक्टोबरपासून FD चे नवे नियम काय आहेत?
रिझर्व्ह बँकेच्या ३० जुलै २०२६ च्या निर्देशांनुसार १ ऑक्टोबर २०२६ पासून हे नियम लागू झाले:
- एका बँकेच्या सर्व शाखांमध्ये एकाच दिवशी, एकाच रकमेच्या सारख्या ठेवीवर समान व्याजदर मिळाला पाहिजे. वेगवेगळ्या शाखांमध्ये वेगळा दर देता येणार नाही.
- बँकांनी आपले व्याजदर वेळेआधी वेबसाइटवर जाहीर करायचे आहेत आणि दिलेले व्याज त्या जाहीर दराशी जुळले पाहिजे.
- ₹३ कोटी आणि त्यापेक्षा जास्त रकमेच्या बल्क ठेवींचे दर बँकांनी प्रत्येक कामकाजाच्या दिवशी सकाळी १० वाजेपर्यंत वेबसाइटवर टाकायचे आहेत.
- बल्क ठेवींमध्ये लिक्विडिटी कव्हरेज रेशो (LCR) च्या चौकटीत वेगळा दर देण्याची मुभा आहे, पण ती पारदर्शक असावी.
सामान्य ठेवीदारासाठी याचा अर्थ असा की, आधी सुरू असलेली FD बदलत नाही. नव्या FD किंवा नूतनीकरणाला नवे दर लागू होतात. ₹१-२ लाखांच्या FD वर बल्क नियमांचा थेट परिणाम नाही, पण पारदर्शकता वाढली आहे.
सध्या मोठ्या बँकांचे FD दर किती? (ऑक्टोबरमधील दरपत्रकानुसार)
खालील दर ऑक्टोबर २०२६ मधील बँकांच्या दरपत्रकांवर आधारित, सूचक स्वरूपाचे आहेत. गुंतवणूक करण्यापूर्वी संबंधित बँकेचे सध्याचे दरपत्रक नक्की तपासा, कारण दर बदलत असतात.
यह भी पढ़े:
MCLR Rate Hike November 2026: SBI, HDFC सह ७ बँकांनी वाढवले कर्जदर — तुमची EMI किती वाढणार?
- स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI): एक वर्षाच्या FD वर सामान्य ग्राहकांना ६.२५ टक्के, ज्येष्ठ नागरिकांना ६.७५ टक्के; ४४४ दिवसांच्या अमृत वृष्टी योजनेत ६.४५ टक्के.
- पंजाब नॅशनल बँक (PNB): ४४४ दिवसांच्या FD वर सामान्य ग्राहकांना ६.६० टक्के, ज्येष्ठ नागरिकांना ७.१० टक्के.
- सेंट्रल बँक ऑफ इंडिया: ४४४ दिवसांच्या FD वर सामान्य ग्राहकांना ६.७५ टक्के.
- स्मॉल फायनान्स बँका: काही मुदतींवर ७.४ ते ८.५० टक्क्यांपर्यंत दर दिसतात, विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांसाठी.
जाहिरातीतील सर्वांत जास्त दर हा सहसा विशिष्ट मुदतीसाठी असतो, त्यामुळे दरपत्रकात तुमची मुदत आणि वर्ग (सामान्य/ज्येष्ठ) यांचा दरच तपासा.
ठेवीदारांनी आता काय करावे? ५ व्यावहारिक टिप्स
- वाट पाहत बसू नका: रेपो दर वाढला म्हणजे FD दर लगेच वाढतीलच असे नाही. बँका CD वापरत असल्याने FD दर वाढायला वेळ लागू शकतो.
- लॅडरिंग करा: सगळे पैसे एकाच FD मध्ये न ठेवता १, २, ३ वर्ष अशा वेगवेगळ्या मुदतींमध्ये विभागा.
- ज्येष्ठ नागरिकांचा फायदा घ्या: बहुतेक बँका ज्येष्ठांना ०.५० टक्के जास्त व्याज देतात.
- सुरक्षा तपासा: DICGC विम्याअंतर्गत एका बँकेत एका ठेवीदाराच्या ₹५ लाखांपर्यंतच्या ठेवी सुरक्षित असतात. जास्त रक्कम वेगवेगळ्या बँकांमध्ये विभागा.
- अवास्तव आमिष टाळा: १२-१५ टक्के परताव्याचे आश्वासन देणाऱ्या अनधिकृत योजना टाळा.
पोस्ट ऑफिस आणि सरकारी पर्यायांचे काय?
बँक FD व्यतिरिक्त पोस्ट ऑफिसच्या बचत योजना, NSC आणि ज्येष्ठ नागरिक बचत योजना (SCSS) हेही पर्याय आहेत. त्यांचे दर तिमाहीला सरकार ठरवते, त्यामुळे तुलना करताना पोस्ट ऑफिसचे सध्याचे दरपत्रकही पहा. RBI फ्लोटिंग रेट बॉण्ड २०३४ चा दर ३० ऑक्टोबर २०२६ ते २९ एप्रिल २०२७ साठी ७.२६ टक्के आहे, पण तो दर सहा महिन्यांनी बदलतो.
निष्कर्ष
रेपो दरवाढीनंतरही FD दर न वाढण्यामागे बँकांचे गणित स्पष्ट आहे — दीर्घकाळ महाग दरात अडकण्यापेक्षा CD द्वारे अल्पमुदतीचा निधी गोळा करणे सोयीचे वाटते. त्यामुळे दरवाढीची वाट पाहण्याऐवजी सध्याच्या दरांची तुलना करा आणि मुदतींचे विभाजन करा. स्रोत: रिझर्व्ह बँक (३० जुलै २०२६) आणि द हिंदू बिझनेसलाईन (१ नोव्हेंबर २०२६).
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न १: रेपो दर वाढला तर FD दर लगेच का वाढत नाहीत?
उत्तर: FD दर हे बँकेच्या निधीची गरज आणि तरलतेवर ठरतात. बँका CD ने अल्पमुदतीचा निधी उभारू शकतात, त्यामुळे FD दर वाढायला वेळ लागतो.
प्रश्न २: माझी जुनी FD नव्या नियमांमुळे बदलेल का?
उत्तर: नाही. सुरू करताना ठरलेला दर मुदत संपेपर्यंत कायम राहतो.
प्रश्न ३: CD म्हणजे काय आणि सामान्य माणसाला ती घेता येते का?
उत्तर: CD हे बँकांचे अल्पमुदतीचे (७ दिवस ते १ वर्ष) साधन आहे, जे संस्थात्मक गुंतवणूकदारांसाठी असते. सामान्य ठेवीदार थेट CD घेत नाहीत, पण FD धोरणावर त्याचा परिणाम होतो.
प्रश्न ४: एका बँकेत ₹५ लाखांपेक्षा जास्त ठेव सुरक्षित आहे का?
उत्तर: DICGC विमा एका बँकेत एका ठेवीदारासाठी ₹५ लाखांपर्यंत लागू होतो. जास्त रक्कम वेगवेगळ्या बँकांमध्ये विभागा.
प्रश्न ५: FD करताना सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट कोणती तपासावी?
उत्तर: तुमच्या मुदतीचा नेमका दर, मुदतपूर्व मोडणीवरील दंड, TDS आणि बँकेचे दरपत्रक तपासा.
