PMFBY Rabi Last Date 2026 — रब्बी हंगाम 2026-27 साठी प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेत (PMFBY) सहभागी होण्याची मुदत पिकानुसार वेगवेगळी आहे, ही गोष्ट अनेक शेतकऱ्यांच्या लक्षात आलेली नाही. आतापर्यंत अनेकजण 31 डिसेंबर ही एकच शेवटची तारीख समजून चालत होते, पण जिल्हा कृषी कार्यालयांच्या 3 आणि 4 नोव्हेंबर 2026 च्या ताज्या आवाहनांनुसार रब्बी ज्वारीसाठी मुदत 30 नोव्हेंबर 2026 लाच संपते. त्यामुळे ज्वारी उत्पादकांनी शेवटच्या दिवसाची वाट न पाहता लवकर अर्ज करावा.
महाराष्ट्र शासनाने उत्पादनावर आधारित सुधारित प्रधानमंत्री पीक विमा योजना खरीप 2026 व रब्बी हंगाम 2026-27 या एका वर्षासाठी अधिसूचित क्षेत्रातील अधिसूचित पिकांसाठी राबवण्याचा निर्णय घेतला आहे. रब्बी हंगामात राज्यभरात एकूण 7 पिके अधिसूचित आहेत. मात्र प्रत्येक जिल्ह्यात ही सर्व पिके लागू असतीलच असे नाही, त्यामुळे तुमच्या गावात कोणते पीक अधिसूचित आहे हे pmfby.gov.in वरील अधिसूचनेत तपासणे गरजेचे आहे.
पिकानुसार शेवटच्या तारखा कोणत्या?
जिल्हा कृषी कार्यालयांनी जाहीर केलेल्या वेळापत्रकानुसार रब्बी हंगाम 2026-27 च्या नोंदणीच्या अंतिम तारखा अशा आहेत:
यह भी पढ़े:
खरीप पीक विमा २०२६: अर्जाची शेवटची तारीख १५ नोव्हेंबर! १ रुपयात विमा भरण्याची शेवटची संधी
- रब्बी ज्वारी (बागायत व जिरायत) — 30 नोव्हेंबर 2026: ज्वारीची पेरणी लवकर होते, त्यामुळे तिची मुदत सर्वांत आधी संपते.
- गहू (बागायत), हरभरा, रब्बी मका व रब्बी कांदा — 15 डिसेंबर 2026: या चार पिकांसाठी अर्ज करण्याची शेवटची तारीख 15 डिसेंबर आहे.
- उन्हाळी भात व उन्हाळी भुईमूग — 31 मार्च 2027: उन्हाळी पिकांची पेरणी उशिरा होते, त्यामुळे त्यांची मुदत मार्चअखेरपर्यंत आहे.
अमरावती विभागाच्या आवाहनात गहू (बागायत), हरभरा, रब्बी कांदा आणि उन्हाळी भुईमूग अशी 4 पिके नमूद आहेत, तर राज्यस्तरावर 7 पिकांची यादी आहे. याचा अर्थ जिल्ह्यानुसार अधिसूचित पिके बदलतात, त्यामुळे दुसऱ्या जिल्ह्याची यादी पाहून अर्ज करू नका.
तारखा वेगवेगळ्या का ठेवल्या आहेत?
प्रत्येक पिकाची पेरणीची वेळ वेगळी असते. ज्वारीची पेरणी खरीप संपताच सुरू होते, तर गहू आणि हरभऱ्याची पेरणी त्यानंतर होते. उन्हाळी भात आणि भुईमुगाची पेरणी उन्हाळ्यात होते. विमा योजनेचा नियम असा आहे की, पेरणीनंतर ठराविक कालावधीतच विमा उतरवता येतो, त्यामुळे पिकाच्या पेरणीच्या हंगामानुसार अंतिम तारीख ठरवली जाते. एकाच तारखेची वाट पाहत बसलात, तर लवकर पेरणी होणाऱ्या पिकाची मुदत निघून जाईल.
कोण सहभागी होऊ शकतो आणि हप्ता किती?
या योजनेत कर्जदार आणि बिगर कर्जदार अशा दोन्ही प्रकारच्या शेतकऱ्यांना सहभाग ऐच्छिक आहे. रब्बी पिकांसाठी शेतकऱ्याचा हप्ता विमा रकमेच्या जास्तीत जास्त 1.5 टक्के इतका मर्यादित आहे; उर्वरित हप्ता केंद्र व राज्य सरकार भरतात. पूर्वी महाराष्ट्रात 1 रुपयात पीक विमा मिळत होता, ती सवलत आता बंद झाली असून योजना केंद्राच्या दरांनुसार राबवली जात आहे. त्यामुळे अर्ज करताना पोर्टलवरील हप्ता गणकात आपल्या पिकाचा नेमका हप्ता तपासूनच भरा.
विमा रक्कम (sum insured) पिकानुसार आणि जिल्ह्यानुसार वेगळी असते आणि ती जिल्हा अधिसूचनेत दिलेली असते. अर्ज भरताना पोर्टलवर तुमच्या पिकाची विमा रक्कम आणि हप्ता नीट दिसतो का, हे तपासा. आकडा पटला नाही तर अर्ज पुढे न नेता आधी कृषी कार्यालयात विचारा.
अर्ज कसा करावा? 5 सोप्या पायऱ्या
- पायरी 1: pmfby.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर जा किंवा क्रॉप इन्शुरन्स ॲप वापरा. बँक किंवा सामूहिक सेवा केंद्र (CSC) यांच्या मार्फतही अर्ज करता येतो.
- पायरी 2: हंगाम म्हणून रब्बी 2026-27, जिल्हा, तालुका, महसूल मंडळ आणि पीक अचूक निवडा.
- पायरी 3: आधार कार्ड, 7/12 उतारा, बँक खाते तपशील आणि पेरणीची नोंद तयार ठेवा. बँक खाते आधारशी जोडलेले असावे, कारण भरपाई थेट खात्यात जमा होते.
- पायरी 4: हप्ता भरून अर्ज सादर करा आणि अर्ज क्रमांक व पावती जपून ठेवा.
- पायरी 5: पोर्टलच्या Farmer Corner मध्ये किंवा ॲपवर अर्जाची स्थिती तपासा. अर्ज प्रलंबित किंवा बाद दिसला तर तातडीने कृषी कार्यालयाशी संपर्क साधा.
अर्ज करताना या 5 चुका टाळा
पहिली चूक म्हणजे शेवटच्या दिवशी अर्ज करणे. शेवटच्या दिवशी पोर्टलवर गर्दी होते आणि तांत्रिक अडचणी आल्या तर मुदतवाढ मिळेलच याची खात्री नसते. दुसरी चूक म्हणजे चुकीचे पीक किंवा क्षेत्र निवडणे. तिसरी चूक म्हणजे आधारशी न जोडलेले किंवा बंद पडलेले बँक खाते देणे, ज्यामुळे भरपाई अडकते. चौथी चूक म्हणजे पेरणीची नोंद अद्ययावत नसणे, आणि पाचवी चूक म्हणजे अर्ज क्रमांक न जपणे.
विमा काढल्यानंतर काय लक्षात ठेवावे?
विमा काढणे म्हणजे काम संपले असे नाही. गारपीट, पूर किंवा कापणीनंतर शेतात ठेवलेल्या पिकाचे नुकसान यांसारख्या स्थानिक आपत्ती झाल्यास 72 तासांच्या आत क्रॉप इन्शुरन्स ॲपवर किंवा 14447 या टोल फ्री क्रमांकावर माहिती द्यावी लागते. वेळेत माहिती दिली नाही तर वैयक्तिक दावा अडकू शकतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न 1: रब्बी पीक विम्याची शेवटची तारीख कोणती?
उत्तर: एकच तारीख नाही. रब्बी ज्वारीसाठी 30 नोव्हेंबर 2026, गहू, हरभरा, रब्बी मका व रब्बी कांद्यासाठी 15 डिसेंबर 2026, तर उन्हाळी भात व उन्हाळी भुईमुगासाठी 31 मार्च 2027 ही अंतिम मुदत आहे.
प्रश्न 2: कर्जदार शेतकऱ्यांना पीक विमा बंधनकारक आहे का?
उत्तर: नाही. कर्जदार आणि बिगर कर्जदार अशा दोन्ही शेतकऱ्यांसाठी सहभाग ऐच्छिक आहे. बँक विम्यासाठी सक्ती करू शकत नाही.
प्रश्न 3: रब्बी पिकांसाठी हप्ता किती भरावा लागतो?
उत्तर: शेतकऱ्याचा हप्ता विमा रकमेच्या जास्तीत जास्त 1.5 टक्के इतका आहे. नेमका आकडा जिल्हा अधिसूचनेत आणि पोर्टलवरील हप्ता गणकात पाहता येतो.
प्रश्न 4: माझ्या गावात माझे पीक अधिसूचित आहे का, हे कसे तपासावे?
उत्तर: pmfby.gov.in पोर्टलवर जिल्हा, तालुका आणि महसूल मंडळ निवडून अधिसूचना पाहा. तालुका कृषी कार्यालय किंवा सीएससी केंद्रातही ही यादी मिळते.
प्रश्न 5: अर्ज केल्यानंतर स्थिती कुठे तपासावी?
उत्तर: pmfby.gov.in वरील Farmer Corner मध्ये अर्ज क्रमांक टाकून स्थिती तपासता येते. अडचण आल्यास 14447 या टोल फ्री क्रमांकावर तक्रार नोंदवता येते.
प्रश्न 6: मुदत संपल्यानंतर अर्ज करता येईल का?
उत्तर: साधारणपणे नाही. मुदत संपल्यानंतर पोर्टलवर अर्ज स्वीकारला जात नाही. अपवादात्मक परिस्थितीत शासनाने मुदतवाढ दिली तरच अर्ज करता येतो.
रब्बी हंगामात पाऊस, गारपीट आणि रोग यांचा धोका कायम असतो. विमा हा त्या धोक्यापासून आर्थिक संरक्षण देणारा मार्ग आहे, पण तो तेव्हाच काम करतो जेव्हा अर्ज वेळेत आणि अचूक माहितीसह भरलेला असतो. त्यामुळे आपल्या पिकाची अंतिम तारीख आजच नोंदवा आणि अर्ज वेळेत पूर्ण करा.
स्रोत: जिल्हा व विभागीय कृषी अधिकारी यांची 3-4 नोव्हेंबर 2026 ची आवाहने, pmfby.gov.in आणि पीक विमा योजनेची मार्गदर्शक तत्त्वे. जिल्ह्यानुसार अधिसूचित पिके बदलू शकतात; अर्जापूर्वी पोर्टलवरील चालू अधिसूचना तपासावी.
