PM Fasal Bima Yojana Rabi 2026-27 अंतर्गत महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी रब्बी हंगामातील पीक विमा नोंदणी सुरू झाली आहे. राज्य शासनाने ही योजना रब्बी हंगाम २०२६-२७ साठी अधिसूचित क्षेत्रातील पिकांसाठी राबवण्याचा निर्णय घेतला आहे. या हंगामात गहू, हरभरा, रब्बी ज्वारी, रब्बी मका, रब्बी कांदा, उन्हाळी भात आणि उन्हाळी भुईमूग या सात पिकांसाठी विमा उतरवता येणार आहे. कर्जदार व बिगर कर्जदार शेतकऱ्यांसाठी सहभाग ऐच्छिक आहे. मात्र प्रत्येक पिकासाठी अंतिम मुदत वेगळी आहे — रब्बी ज्वारीसाठी ३० नोव्हेंबर, तर गहू, हरभरा, मका आणि कांद्यासाठी १५ डिसेंबर २०२६ ही शेवटची तारीख आहे.
रब्बी हंगामात कोणती ७ पिके समाविष्ट?
रब्बी हंगाम २०२६-२७ मध्ये महाराष्ट्रात सात पिके अधिसूचित करण्यात आली आहेत — गहू (बागायत), रब्बी ज्वारी (बागायत व जिरायत), हरभरा, रब्बी मका, उन्हाळी भात, उन्हाळी भुईमूग आणि रब्बी कांदा. ही पिके केवळ अधिसूचित महसूल मंडळ किंवा अधिसूचित क्षेत्रातच विम्यासाठी पात्र आहेत. अर्ज करण्यापूर्वी आपले गाव व पीक अधिसूचित आहे की नाही, हे pmfby.gov.in वर तपासून घ्यावे.
अमरावती विभागाचे विभागीय अधीक्षक कृषी अधिकारी डॉ. प्रशांत नाईक यांनी विभागातील जास्तीत जास्त शेतकऱ्यांनी या योजनेत सहभागी व्हावे, असे आवाहन केले आहे. बुलढाणा जिल्ह्यातही अर्ज प्रक्रिया सुरू झाली आहे. अमरावती जिल्ह्यासाठी इफ्को-टोकिओ जनरल इन्शुरन्स कंपनीची विमा कंपनी म्हणून निवड करण्यात आली आहे; प्रत्येक जिल्ह्यासाठी विमा कंपनी वेगळी असू शकते.
यह भी पढ़े:
खरीप पीक विमा २०२६: अर्जाची शेवटची तारीख १५ नोव्हेंबर! १ रुपयात विमा भरण्याची शेवटची संधी
पिकनिहाय अंतिम मुदत आणि हप्ता किती?
रब्बी हंगामातील प्रत्येक पिकासाठी अर्ज करण्याची शेवटची तारीख वेगवेगळी ठेवण्यात आली आहे. रब्बी ज्वारी (बागायत व जिरायत) साठी ३० नोव्हेंबर २०२६ ही अंतिम मुदत आहे, म्हणजे ज्वारी पिकवणाऱ्या शेतकऱ्यांकडे आता केवळ २४ दिवस शिल्लक आहेत. गहू (बागायत), हरभरा, रब्बी मका आणि रब्बी कांदा या पिकांसाठी १५ डिसेंबर २०२६ पर्यंत अर्ज करता येणार आहे. उन्हाळी भात आणि उन्हाळी भुईमूग या पिकांसाठी ३१ मार्च २०२७ पर्यंत मुदत आहे. शेवटच्या तारखेची वाट न पाहता लवकर अर्ज करावा.
| पीक | विमा संरक्षित रक्कम (प्रति हेक्टर) | शेतकऱ्याचा हप्ता (प्रति हेक्टर) | अंतिम मुदत |
|---|---|---|---|
| गहू (बागायत) | ₹४५,००० | ₹४५० | १५ डिसेंबर २०२६ |
| हरभरा | ₹३६,००० | ₹३६० | १५ डिसेंबर २०२६ |
| रब्बी कांदा | ₹८२,००० | ₹१,६४० | १५ डिसेंबर २०२६ |
| उन्हाळी भुईमूग | ₹४०,६०० | ₹४०६ | ३१ मार्च २०२७ |
वरील आकडे जिल्हा कृषी विभागाच्या घोषणेनुसार आहेत; रब्बी ज्वारी, रब्बी मका आणि उन्हाळी भात या पिकांची संरक्षित रक्कम आणि हप्ता जिल्ह्यानुसार वेगळा असू शकतो, त्यामुळे अर्ज भरताना पोर्टलवर दिसणारी रक्कमच अंतिम मानावी. फक्त काहीशे रुपयांच्या हप्त्यात हेक्टरी हजारो रुपयांचे संरक्षण मिळत असल्याने हा विमा प्रत्येक शेतकऱ्यासाठी महत्त्वाचा आहे.
अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
रब्बी पीक विम्यासाठी अर्ज करताना अॅग्रीस्टॅक शेतकरी ओळखपत्र (फार्मर आयडी) असणे यंदा अनिवार्य करण्यात आले आहे. फार्मर आयडी क्रमांकाशिवाय अर्ज भरता येणार नाही. त्याचबरोबर ७/१२ व ८अ उतारा, आधार कार्ड, बँक पासबुक आणि स्वयंघोषणापत्र ही कागदपत्रे आवश्यक आहेत. ई-पीक पाहणी अंतर्गत पिकांची नोंद असणेही बंधनकारक आहे — पिकांची योग्य नोंद नसल्यास नुकसान भरपाई मिळण्यात अडचणी येऊ शकतात.
अर्ज कसा करावा? — ५ सोप्या पायऱ्या
- पायरी १: pmfby.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर जा किंवा मोबाईलवर क्रॉप इन्शुरन्स अॅप उघडा. जवळच्या सीएससी केंद्रावर जाऊनही अर्ज करता येतो.
- पायरी २: आपला अॅग्रीस्टॅक फार्मर आयडी क्रमांक, आधार क्रमांक आणि बँक खात्याची माहिती भरा.
- पायरी ३: पीक, क्षेत्र (हेक्टरमध्ये) आणि अधिसूचित महसूल मंडळ निवडा. ही माहिती ई-पीक पाहणीतील नोंदीशी जुळली पाहिजे.
- पायरी ४: पिकानुसार ठरलेला हप्ता ऑनलाईन भरा. ठरलेल्या हप्त्यापेक्षा जास्त पैसे कोणी मागत असेल, तर कृषी विभागाकडे तक्रार करा.
- पायरी ५: अर्ज सबमिट केल्यानंतर मिळालेली पावती आणि अर्ज क्रमांक जपून ठेवा. याच क्रमांकावरून पुढे दाव्याची स्थिती तपासता येते.
कर्जदार शेतकऱ्यांनी कर्ज मंजूर करणाऱ्या बँकेमार्फत विहित नमुन्यात अर्ज भरून देणे आवश्यक आहे. जर कर्जदार शेतकरी योजनेत सहभागी होणार नसेल, तर त्याने नोंदणीच्या अंतिम मुदतीच्या सात दिवस आधी बँकेला लेखी कळवणे बंधनकारक आहे. बिगर कर्जदार शेतकरी स्वतः पोर्टल, अॅप, बँक, विमा कंपनीचे एजंट किंवा सीएससी केंद्र यांच्या माध्यमातून नोंदणी करू शकतात.
कोणत्या नुकसानीचे संरक्षण मिळते?
या योजनेत पेरणी न होणे, उभ्या पिकाचे नुकसान, कापणीपूर्वीचे आणि कापणीनंतरचे नुकसान अशा टप्प्यांवर संरक्षण दिले जाते. दुष्काळ, अतिवृष्टी, गारपीट, पूर, भूस्खलन, कीड आणि रोग यामुळे पिकांचे नुकसान झाल्यास भरपाई मिळण्याची तरतूद आहे. रब्बी हंगामात अवकाळी पाऊस आणि गारपिटीचा धोका नेहमीच असतो, त्यामुळे नुकसानीची तक्रार ७२ तासांच्या आत नोंदवणे बंधनकारक आहे.
या चुका टाळा, नाहीतर दावा अडकेल
- शेवटच्या दिवशी अर्ज करू नका — पोर्टलवर गर्दी होऊ शकते.
- फार्मर आयडी व ई-पीक पाहणी आधी पूर्ण करा.
- क्षेत्र आणि पिकाचे नाव ७/१२ व ई-पीक पाहणीशी जुळते का, हे तपासा.
- नुकसान झाल्यास ७२ तासांत अॅप, pmfby.gov.in किंवा १४४४७ वर तक्रार नोंदवा.
- अर्जाची व हप्त्याची पावती जपून ठेवा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न १: रब्बी पीक विम्यासाठी कोणती पिके समाविष्ट आहेत?
उत्तर: गहू (बागायत), रब्बी ज्वारी (बागायत व जिरायत), हरभरा, रब्बी मका, उन्हाळी भात, उन्हाळी भुईमूग आणि रब्बी कांदा ही सात पिके अधिसूचित क्षेत्रात विम्यासाठी पात्र आहेत.
प्रश्न २: गहू आणि हरभऱ्यासाठी अर्जाची शेवटची तारीख कोणती?
उत्तर: गहू, हरभरा, रब्बी मका आणि रब्बी कांदा या पिकांसाठी १५ डिसेंबर २०२६ ही अंतिम मुदत आहे. रब्बी ज्वारीसाठी ३० नोव्हेंबर २०२६, तर उन्हाळी भात व भुईमुगासाठी ३१ मार्च २०२७ ही मुदत आहे.
प्रश्न ३: गहू पिकासाठी हप्ता आणि संरक्षित रक्कम किती?
उत्तर: गहू पिकासाठी प्रति हेक्टरी ₹४५,००० विमा संरक्षित रक्कम असून शेतकऱ्याला फक्त ₹४५० हप्ता भरावा लागतो. हरभऱ्यासाठी ₹३६,००० संरक्षणावर ₹३६० हप्ता आहे.
प्रश्न ४: फार्मर आयडीशिवाय अर्ज करता येतो का?
उत्तर: नाही. अॅग्रीस्टॅक फार्मर आयडी क्रमांक अनिवार्य आहे; ई-पीक पाहणीतील नोंदही बंधनकारक आहे.
प्रश्न ५: अर्ज कुठे आणि कसा करावा?
उत्तर: pmfby.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर, क्रॉप इन्शुरन्स अॅपवर, जवळच्या सीएससी केंद्रावर किंवा बँकेमार्फत अर्ज करता येतो. ठरलेल्या हप्त्यापेक्षा जास्त पैसे मागितल्यास कृषी विभागाकडे तक्रार करा.
प्रश्न ६: पिकाचे नुकसान झाल्यास काय करावे?
उत्तर: नुकसानीची तक्रार ७२ तासांच्या आत क्रॉप इन्शुरन्स अॅप, pmfby.gov.in किंवा १४४४७ या टोल फ्री क्रमांकावर नोंदवावी. उशिरा तक्रार केल्यास दावा फेटाळला जाऊ शकतो.
स्रोत: जिल्हा माहिती कार्यालय अमरावती, जिल्हा कृषी विभाग बुलढाणा; अधिकृत पोर्टल pmfby.gov.in. जिल्ह्यानुसार रक्कम आणि हप्ता बदलू शकतो — पोर्टलवरील माहिती अंतिम मानावी.
