PM Fasal Bima Yojana Rabi 2026-27 अंतर्गत महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी रब्बी पिकांचा विमा भरण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. राज्य शासनाच्या ३ जुलै २०२६ च्या शासन निर्णयानुसार सुधारित प्रधानमंत्री पीक विमा योजना खरीप २०२६ आणि रब्बी २०२६-२७ साठी अधिसूचित क्षेत्रातील अधिसूचित पिकांसाठी राबवली जात आहे. या हंगामात एकूण ७ पिकांचा विमा काढता येणार आहे. मात्र प्रत्येक पिकासाठी अर्ज करण्याची शेवटची तारीख वेगळी आहे — आणि रब्बी ज्वारीसाठी ती फक्त ३० नोव्हेंबर २०२६ आहे. ही तारीख चुकली तर संपूर्ण हंगामभर पिकाला कोणतेही संरक्षण मिळणार नाही.
रब्बी पीक विम्यात कोणती ७ पिके समाविष्ट?
ही पिके अधिसूचित महसूल मंडळातच विम्यासाठी पात्र आहेत. आपल्या गावात संबंधित पीक अधिसूचित आहे का, हे pmfby.gov.in वर तपासा.
- रब्बी ज्वारी (बागायत व जिरायत)
- गहू (बागायत)
- हरभरा
- रब्बी मका
- रब्बी कांदा
- उन्हाळी भात
- उन्हाळी भुईमूग
योजनेचा सहभाग कर्जदार आणि बिगर कर्जदार अशा दोन्ही शेतकऱ्यांसाठी ऐच्छिक आहे. मात्र विमा घेतल्याशिवाय नैसर्गिक आपत्तीत नुकसान झाले तर कोणतीही भरपाई मिळत नाही.
यह भी पढ़े:
खरीप पीक विमा २०२६: अर्जाची शेवटची तारीख १५ नोव्हेंबर! १ रुपयात विमा भरण्याची शेवटची संधी
पीकनिहाय शेवटची तारीख — तारीख चुकली तर विमा नाही!
रब्बी पीक विम्याची सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे प्रत्येक पिकाची अंतिम तारीख वेगळी आहे. शासन निर्णयानुसार अंतिम मुदती पुढीलप्रमाणे आहेत:
| पीक | अर्ज करण्याची शेवटची तारीख |
|---|---|
| रब्बी ज्वारी (बागायत व जिरायत) | ३० नोव्हेंबर २०२६ |
| गहू (बागायत) | १५ डिसेंबर २०२६ |
| हरभरा | १५ डिसेंबर २०२६ |
| रब्बी मका | १५ डिसेंबर २०२६ |
| रब्बी कांदा | १५ डिसेंबर २०२६ |
| उन्हाळी भात | ३१ मार्च २०२७ |
| उन्हाळी भुईमूग | ३१ मार्च २०२७ |
ज्वारीसाठी फक्त १७ दिवस शिल्लक आहेत. त्यामुळे ज्वारीची पेरणी झाली असेल तर आजच अर्ज करा. गहू आणि हरभऱ्यासाठी १५ डिसेंबरपर्यंत वेळ आहे, पण शेवटच्या दिवसाची वाट पाहू नका — तेव्हा पोर्टलवर गर्दी होते आणि अर्ज अडकू शकतो. जिल्ह्यानुसार अधिसूचित पीक आणि तारखेत किरकोळ फरक असू शकतो, त्यामुळे अंतिम माहिती pmfby.gov.in वर तपासा.
हप्ता फक्त ₹१ — महाराष्ट्रात एक रुपयात पीक विमा
महाराष्ट्रात शेतकऱ्याला पीक विम्यासाठी फक्त ₹१ हप्ता भरावा लागतो. प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेत अन्नधान्य आणि तेलबिया पिकांसाठी शेतकऱ्याचा हिस्सा विमा संरक्षित रकमेच्या १.५ टक्के आणि बागायती पिकांसाठी ५ टक्के असतो. मात्र महाराष्ट्र शासनाच्या ‘एक रुपयात पीक विमा’ योजनेमुळे शेतकऱ्याच्या हिश्श्याचा उरलेला हप्ता राज्य शासन भरते.
पीक विम्याचा अर्ज कसा करावा? ५ सोप्या पायऱ्या
पीक विम्यासाठी अर्ज करणे आता पूर्णपणे ऑनलाइन झाले आहे. शेतकरी स्वतः घरबसल्या मोबाईलवरून अर्ज करू शकतो. प्रक्रिया पुढीलप्रमाणे आहे:
- पोर्टल उघडा: pmfby.gov.in वर जा किंवा ‘Crop Insurance’ अॅप उघडा.
- नोंदणी करा: आधार क्रमांक, मोबाईल क्रमांक आणि बँक खात्याची माहिती भरा.
- पीक निवडा: हंगाम (रब्बी २०२६-२७), जिल्हा, तालुका, महसूल मंडळ आणि पीक निवडा. विमा घेतलेले पीकच ई-पीक पाहणीत नोंदवलेले असावे.
- कागदपत्रे जोडा: ७/१२ उतारा, आधार कार्ड आणि बँक पासबुकची प्रत अपलोड करा.
- ₹१ हप्ता भरा आणि पावती जपून ठेवा: हप्ता भरल्यानंतर मिळालेली पावती आणि अर्ज क्रमांक जपून ठेवा. हाच क्रमांक दावा करताना लागतो.
ऑनलाइन अर्ज करता येत नसेल तर जवळच्या बँकेत, सामूहिक सेवा केंद्रावर (CSC) किंवा विमा कंपनीने नियुक्त केलेल्या एजंटमार्फतही अर्ज करता येतो.
ई-पीक पाहणी केली नसेल तर विमा मिळणार नाही!
पीक विम्याचा लाभ मिळवण्यासाठी ई-पीक पाहणी (e-Pik Pahani) ही अट अत्यंत महत्त्वाची आहे. शेतात विमा घेतलेले पीक प्रत्यक्षात नसेल, किंवा ई-पीक पाहणीत त्या पिकाची नोंद नसेल, तर नुकसान भरपाईपासून वंचित राहावे लागते. त्यामुळे विमा भरण्यापूर्वी ई-पीक पाहणी अॅपवर आपल्या पिकाची नोंद अचूक झाली आहे का, हे तपासा.
रब्बी हंगामात विमा का गरजेचा? दुष्काळाचे धडे
यंदा खरीप हंगामात महाराष्ट्रातील ३०४ हून अधिक तालुक्यांत दुष्काळी परिस्थिती निर्माण झाली. अतिवृष्टी, पूर आणि त्यानंतर पावसाचा खंड यामुळे खरीप पिकांचे मोठे नुकसान झाले. रब्बी हंगामातही पाण्याची टंचाई आणि अवकाळी पावसाचा धोका कायम आहे — नोव्हेंबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत राज्यात रब्बी पेरणी सरासरीच्या फक्त ८ टक्के झाली होती. अशा परिस्थितीत पीक विमा हेच शेतकऱ्याचे खरे संरक्षण आहे. विमा घेतलेल्या पिकाचे अवकाळी पाऊस, गारपीट, दुष्काळ, कीड-रोग किंवा जंगली जनावरांमुळे नुकसान झाले तर योजनेनुसार भरपाई मिळते.
नुकसान झाले तर दावा कसा करावा?
पिकाचे नुकसान झाले तर ७२ तासांच्या आत विमा कंपनीला कळवणे बंधनकारक आहे. Crop Insurance अॅपवरून फोटोसह तक्रार नोंदवता येते, किंवा १४४४७ या टोल-फ्री क्रमांकावर संपर्क साधता येतो. त्यानंतर विमा कंपनीचे प्रतिनिधी पाहणी करतात आणि पीक कापणी प्रयोगाच्या आधारे भरपाई ठरते. दुष्काळासारख्या परिस्थितीत कापणीपूर्वीच २५ टक्के अग्रीम भरपाई मिळण्याची तरतूदही योजनेत आहे. भरपाई थेट शेतकऱ्याच्या बँक खात्यात जमा होते.
लक्षात ठेवण्याच्या ५ महत्त्वाच्या गोष्टी
- ज्वारीचा विमा ३० नोव्हेंबरपूर्वीच भरा — ही तारीख वाढवली जात नाही.
- विमा घेतलेले पीक आणि ई-पीक पाहणीतील नोंद एकच असावी.
- अर्जाची पावती आणि अर्ज क्रमांक जपून ठेवा.
- नुकसान झाल्यास ७२ तासांत अॅपवर किंवा १४४४७ वर तक्रार नोंदवा.
- शंका असेल तर जिल्हा कृषी अधीक्षक कार्यालयात किंवा pmfby.gov.in वर तपासा.
रब्बी पीक विमा हा केवळ ₹१ चा खर्च आहे, पण त्यामुळे संपूर्ण हंगामाचे संरक्षण मिळते. ज्वारी पेरलेल्या शेतकऱ्यांनी ३० नोव्हेंबरची वाट पाहू नये — आजच अर्ज करा आणि आपले पीक सुरक्षित करा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न १: रब्बी ज्वारीचा पीक विमा भरण्याची शेवटची तारीख कोणती?
उत्तर: ३० नोव्हेंबर २०२६. त्यानंतर ज्वारीचा विमा भरता येणार नाही.
प्रश्न २: गहू आणि हरभऱ्याचा विमा कधीपर्यंत भरता येईल?
उत्तर: गहू (बागायत), हरभरा, रब्बी मका आणि रब्बी कांदा यासाठी अंतिम तारीख १५ डिसेंबर २०२६ आहे. उन्हाळी भात आणि उन्हाळी भुईमूग यासाठी ३१ मार्च २०२७ पर्यंत अर्ज करता येईल.
प्रश्न ३: पीक विम्यासाठी शेतकऱ्याला किती हप्ता भरावा लागतो?
उत्तर: महाराष्ट्रात ‘एक रुपयात पीक विमा’ योजनेमुळे शेतकऱ्याला फक्त ₹१ हप्ता भरावा लागतो. उरलेला हप्ता केंद्र आणि राज्य सरकार भरते.
प्रश्न ४: पीक विम्याचा अर्ज कुठे करावा?
उत्तर: pmfby.gov.in पोर्टलवर, Crop Insurance अॅपवर, जवळच्या बँकेत किंवा सामूहिक सेवा केंद्रावर (CSC) अर्ज करता येतो.
प्रश्न ५: ई-पीक पाहणी न केली तर विमा मिळतो का?
उत्तर: नाही. विमा घेतलेले पीक ई-पीक पाहणीत नोंदवलेले असणे आवश्यक आहे. नोंद नसेल तर नुकसान भरपाई मिळत नाही.
प्रश्न ६: पिकाचे नुकसान झाले तर दावा किती वेळात करावा?
उत्तर: नुकसान झाल्यापासून ७२ तासांच्या आत Crop Insurance अॅपवर किंवा १४४४७ या टोल-फ्री क्रमांकावर तक्रार नोंदवावी.
