Pik Vima Last Date Extended अंतर्गत महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी मोठी दिलासादायक बातमी आली आहे. प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेत (PMFBY) सहभागी होण्यासाठी अर्ज भरण्याची अंतिम मुदत ३१ ऑक्टोबर २०२६ होती, ती आता १५ नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत वाढवण्यात आली आहे. तांत्रिक अडचणींमुळे अनेक पात्र शेतकरी विम्यापासून वंचित राहण्याची भीती होती, ती आता दूर झाली आहे. ज्या शेतकऱ्यांचा अर्ज अजून भरलेला नाही, त्यांनी ही वाढीव मुदत अजिबात वाया घालवू नये.
मुदतवाढीचा निर्णय कसा झाला?
खरीप हंगाम २०२६ मध्ये पीक विमा योजनेत सहभागी होताना शेतकऱ्यांना अनेक अडचणी येत होत्या. डिजिटल क्रॉप सर्व्हे (DCS) प्रणालीतील तांत्रिक बिघाड, गावांच्या नकाशांमधील त्रुटी, पीक पाहणीच्या नोंदी उपलब्ध नसणे आणि सातबारा उताऱ्यावरील माहिती व ऑनलाइन प्रणालीतील तफावत यामुळे अनेकांचे अर्ज अडकले होते. आपले सरकार सेवा केंद्रांवरही तांत्रिक अडथळे येत होते.
ही परिस्थिती लक्षात घेऊन रावेर-यावलचे आमदार अमोल जावळे यांनी २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी कृषी विभागाच्या प्रधान सचिवांना निवेदन देऊन पीक विमा योजनेसह डिजिटल पीक पाहणी प्रक्रियेलाही मुदतवाढ देण्याची मागणी केली होती. त्याचबरोबर मुक्ताईनगरचे आमदार चंद्रकांत पाटील यांनी २८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी कृषिमंत्री दत्तात्रय भरणे यांना पत्र लिहून किमान १५ दिवसांची मुदतवाढ मागितली होती. या दोन्ही मागण्यांची दखल घेऊन शासनाने पीक विमा अर्जासाठी १५ नोव्हेंबरपर्यंत मुदतवाढ देण्याचा निर्णय घेतला आहे.
यह भी पढ़े:
खरीप पीक विमा २०२६: अर्जाची शेवटची तारीख १५ नोव्हेंबर! १ रुपयात विमा भरण्याची शेवटची संधी
कोणत्या शेतकऱ्यांना फायदा होणार?
या मुदतवाढीचा फायदा प्रामुख्याने खालील शेतकऱ्यांना होणार आहे:
- ज्या शेतकऱ्यांचा पीक विमा अर्ज तांत्रिक कारणांमुळे भरता आला नाही.
- ज्यांची ई-पीक पाहणी किंवा डिजिटल पीक पाहणीची नोंद अद्याप ऑनलाइन झालेली नाही.
- सातबारा उतारा ऑनलाइन उपलब्ध नसल्यामुळे अर्ज अडकलेले शेतकरी.
- सीएससी केंद्रावरील तांत्रिक अडथळ्यांमुळे अर्ज भरू न शकलेले शेतकरी.
- यंदा अपुऱ्या पावसामुळे दुष्काळसदृश परिस्थितीला तोंड देणारे सर्व पात्र शेतकरी.
यंदा अनेक भागांत पाऊस कमी झाल्यामुळे पिकांचे नुकसान होण्याचा धोका वाढला आहे. अशा परिस्थितीत पीक विम्याचे संरक्षण असणे शेतकऱ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. त्यामुळे ही मुदतवाढ म्हणजे शेतकऱ्यांसाठी खरोखरच मोठा दिलासा आहे.
पीक विमा योजना म्हणजे काय?
प्रधानमंत्री फसल बीमा योजना (PMFBY) ही केंद्र सरकारची पीक विमा योजना आहे. नैसर्गिक आपत्ती, दुष्काळ, अतिवृष्टी, गारपीट, कीड व रोगांमुळे पिकांचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्याला आर्थिक भरपाई मिळते. महाराष्ट्रात या योजनेचा हप्ता शेतकऱ्यासाठी केवळ १ रुपया इतका नाममात्र ठेवण्यात आला आहे; उर्वरित हप्त्याचा भार राज्य शासन उचलते. त्यामुळे अगदी छोट्या शेतकऱ्यालाही विमा संरक्षण घेणे परवडते.
या योजनेंतर्गत विमा संरक्षित रक्कम ही पिकानुसार व क्षेत्रानुसार ठरते. नुकसान झाल्यास पंचनामा, उपग्रह छायाचित्रे आणि पीक कापणी प्रयोगांच्या आधारे भरपाई निश्चित केली जाते आणि रक्कम थेट शेतकऱ्याच्या बँक खात्यात जमा होते.
अर्ज भरण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे
पीक विमा अर्ज भरताना खालील कागदपत्रे तयार ठेवा, म्हणजे शेवटच्या क्षणी धावपळ होणार नाही:
- आधार कार्ड
- सातबारा उतारा (७/१२) व ८-अ उतारा
- बँक पासबुक / बँक खाते तपशील
- पीक पाहणी / ई-पीक पाहणीची नोंद
- भाडेपट्ट्याने शेती करत असल्यास भाडेकराराची प्रत
- मोबाईल क्रमांक (आधारशी जोडलेला असावा)
पीक विमा अर्ज कसा भरावा? (स्टेप बाय स्टेप)
- जवळच्या आपले सरकार सेवा केंद्र (CSC) किंवा बँकेत जा. ऑनलाइन अर्ज pmfby.gov.in या अधिकृत पोर्टलवरही भरता येतो.
- आधार क्रमांक, बँक खाते आणि जमिनीचा तपशील (गट क्रमांक, क्षेत्र) भरा.
- पीक, हंगाम आणि विमा संरक्षित रक्कम निवडा.
- आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा किंवा केंद्रावर जमा करा.
- १ रुपया हप्ता भरून अर्ज सबमिट करा आणि पावती (Acknowledgement) जपून ठेवा.
- अर्जाची स्थिती pmfby.gov.in वर किंवा CSC केंद्रावर तपासता येते.
अर्ज भरल्यानंतर डिजिटल पीक पाहणीची प्रक्रिया वेळेत पूर्ण करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. पीक पाहणी पूर्ण न झाल्यास पुढे भरपाई मिळताना अडचण येऊ शकते, त्यामुळे अर्जासोबतच ही प्रक्रियाही पूर्ण करून घ्या.
शेवटच्या दिवसांत अर्ज भरताना घ्यावयाची काळजी
- १५ नोव्हेंबरची वाट न पाहता लवकरात लवकर अर्ज भरा; शेवटच्या दिवसांत पोर्टलवर तांत्रिक ताण येऊ शकतो.
- सातबारा उताऱ्यावरील नाव, क्षेत्र आणि बँक खात्यातील नाव एकसारखे असल्याची खात्री करा.
- अर्जात पीक आणि क्षेत्राची माहिती बरोबर भरा; चुकीची माहिती भरपाई नाकारण्याचे कारण ठरू शकते.
- पावती व अर्ज क्रमांक मोबाईलवर जपून ठेवा.
- कोणताही एजंट किंवा मध्यस्थ अर्जासाठी जादा पैसे मागत असेल, तर तालुका कृषी अधिकाऱ्यांकडे तक्रार करा.
रब्बी हंगामासाठीही नोंदणी सुरू
दरम्यान, रब्बी हंगाम २०२६-२७ साठीही प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेंतर्गत नोंदणी सुरू झाली आहे. रब्बी पिकांसाठी अर्ज करण्याची अंतिम मुदत ३१ डिसेंबर २०२६ आहे. त्यामुळे खरीप अर्जाची मुदतवाढ आणि रब्बी नोंदणी या दोन्ही गोष्टी वेगवेगळ्या आहेत, याची नोंद घ्यावी.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
१. पीक विमा अर्ज भरण्याची नवीन अंतिम तारीख कोणती आहे?
पीक विमा अर्ज भरण्याची अंतिम मुदत आता १५ नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत वाढवण्यात आली आहे. यापूर्वी ही मुदत ३१ ऑक्टोबर २०२६ होती.
२. मुदतवाढ का देण्यात आली?
डिजिटल क्रॉप सर्व्हे प्रणालीतील तांत्रिक अडचणी, गावांच्या नकाशांतील त्रुटी, पीक पाहणीच्या नोंदी उपलब्ध नसणे आणि सातबारा माहितीतील तफावत यामुळे अनेक पात्र शेतकरी अर्ज भरू शकले नव्हते. त्यामुळे शासनाने मुदतवाढ दिली आहे.
३. पीक विम्यासाठी शेतकऱ्याला किती हप्ता भरावा लागतो?
महाराष्ट्रात पीक विमा योजनेचा हप्ता शेतकऱ्यासाठी केवळ १ रुपया आहे; उर्वरित हप्ता राज्य शासन भरते.
४. अर्ज कुठे भरता येईल?
अर्ज जवळच्या आपले सरकार सेवा केंद्र (CSC), बँकेत किंवा pmfby.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर ऑनलाइन भरता येतो.
५. अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
आधार कार्ड, सातबारा व ८-अ उतारा, बँक खाते तपशील, पीक पाहणीची नोंद आणि मोबाईल क्रमांक ही मुख्य कागदपत्रे लागतात.
६. नुकसान झाल्यास भरपाई कशी मिळते?
नुकसानीची माहिती ७२ तासांच्या आत विमा कंपनीला कळवावी लागते. पंचनामा व तपासणीनंतर भरपाईची रक्कम थेट शेतकऱ्याच्या बँक खात्यात जमा होते.
स्रोत: कृषी विभाग, महाराष्ट्र शासन व प्रधानमंत्री फसल बीमा योजना (pmfby.gov.in). मुदतवाढीची बातमी १ नोव्हेंबर २०२६ रोजी प्रसिद्ध झाली आहे. अर्ज करण्यापूर्वी तालुका कृषी कार्यालयाकडून जिल्हानिहाय अचूक माहिती तपासून घ्यावी.
