NPS charges December 2026 पासून बदलणार आहेत, आणि ही बातमी राष्ट्रीय पेन्शन प्रणालीच्या (NPS) प्रत्येक सदस्यासाठी महत्त्वाची आहे. पेन्शन निधी नियामक आणि विकास प्राधिकरणाने (PFRDA) २६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी जारी केलेल्या परिपत्रकानुसार सुधारित शुल्क रचना आता १ डिसेंबर २०२६ पासून लागू होणार आहे. आधी ही रचना १ ऑक्टोबर २०२६ पासून लागू होणार होती, पण आता तिला दोन महिन्यांची मुदतवाढ मिळाली आहे. त्यामुळे नोव्हेंबर महिना सदस्यांसाठी जुने दर समजून घेण्याची आणि गरज असल्यास खाते उघडण्याची शेवटची संधी ठरू शकतो.
नेमका काय निर्णय झाला?
PFRDA ने २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी NPS आणि NPS Lite साठी पॉइंट ऑफ प्रेझेंस (PoP) शुल्काची सुधारित रचना जाहीर केली होती. PoP म्हणजे बँका, पोस्ट ऑफिस किंवा इतर अधिकृत संस्था, ज्यांच्या माध्यमातून तुम्ही NPS खाते उघडता आणि हप्ते भरता. २६ ऑक्टोबरच्या नव्या परिपत्रकाने (क्रमांक PFRDA/2026/53/REG-POP/09) फक्त अंमलबजावणीची तारीख बदलली आहे. शुल्काच्या रचनेत कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही. सेंट्रल रेकॉर्डकीपिंग एजन्सींना (CRA) १ डिसेंबर २०२६ पासून ही रचना लागू करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
नवे शुल्क किती? आकडे एका नजरेत
- एकवेळ नोंदणी शुल्क: प्रत्येक PRAN मागे २०० रुपये. हे शुल्क एकदम वसूल होणार नाही, तर दर तिमाहीला ५० रुपयांच्या हप्त्यांत युनिट्स रद्द करून वसूल केले जाईल.
- डिजिटल नोंदणी: संपूर्णपणे ऑनलाइन, समोरासमोर भेट न होता खाते उघडल्यास एकवेळ शुल्क १०० रुपये असू शकते, पण त्यासाठी PFRDA च्या अटी लागू राहतील.
- वार्षिक शुल्क: खात्यातील एकूण गुंतवणुकीच्या (AUM) ०.२० टक्के वार्षिक शुल्क लागेल. हे शुल्क NAV मधून समायोजित करून दर तिमाहीला वसूल केले जाईल.
- निष्क्रिय (dormant) खात्यांना वार्षिक AUM शुल्कातून सूट देण्यात आली आहे.
उदाहरणाने समजून घ्या: तुमच्या NPS खात्यात ५ लाख रुपये जमा असतील, तर वार्षिक शुल्क ०.२० टक्के म्हणजे वर्षाला सुमारे १,००० रुपये होईल. १० लाख रुपयांच्या खात्यावर ते २,००० रुपये होईल. हे शुल्क थेट तुमच्या खिशातून भरावे लागत नाही, तर गुंतवणुकीच्या मूल्यातून हळूहळू वजा होते, पण दीर्घकाळात त्याचा परिणाम परताव्यावर होतो, म्हणून तो समजून घेणे गरजेचे आहे.
यह भी पढ़े:
EPS Pension Hike 2026: १९ नोव्हेंबरला EPFO ची मोठी बैठक — ₹१,००० ची पेन्शन ₹३,००० होणार का?
सदस्यांवर याचा काय परिणाम होणार?
सगळ्यात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ही मुदतवाढ म्हणजे शुल्क रद्द झाल्याचे नाही. १ डिसेंबरपासून नवे दर लागू होतील, हे आता निश्चित झाले आहे. जे लोक नोव्हेंबरमध्ये खाते उघडण्याचा विचार करत आहेत, त्यांना नोंदणी शुल्काच्या बाबतीत थोडा दिलासा मिळू शकतो, पण वार्षिक शुल्क सर्व सक्रिय खात्यांना लागू होईल. आधीपासून खाते असलेल्या सदस्यांनी आपले खाते सक्रिय ठेवावे, कारण निष्क्रिय खात्यांना सूट असली तरी दीर्घकाळ निष्क्रिय राहणे पेन्शन नियोजनासाठी चांगले नाही. तसेच, कोणत्याही PoP कडून अतिरिक्त शुल्क मागितले जात असेल, तर PFRDA च्या अधिकृत दरांशी त्याची तुलना करूनच पैसे द्यावेत.
NPS Central: आता एकाच ठिकाणी सर्व खाती
याच काळात PFRDA ने NPS Central हे नवे एकत्रित डिजिटल व्यासपीठ सुरू केले आहे. १ ऑक्टोबर २०२६ रोजी, NPS दिवसाच्या निमित्ताने, हे व्यासपीठ सुरू झाले. आधी सदस्यांना आपले खाते कोणत्या CRA कडे आहे — प्रोटीन, केफिनटेक की कॅम्स — त्यानुसार वेगवेगळ्या पोर्टलवर जावे लागत होते. आता npscentral.in वर मोबाईल क्रमांक, जन्मतारीख आणि OTP वापरून लॉगिन करता येते. नवीन सदस्यांना अटींनुसार शून्य नोंदणी शुल्कावर खाते उघडता येते.
StAR व्यासपीठ: लहान गावांपर्यंत NPS पोहोचवण्याचा प्रयत्न
२४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बेंगळुरू येथे झालेल्या कार्यक्रमात PFRDA अध्यक्षांनी StAR NPS या डिजिटल वितरण व्यासपीठावर भर दिला. म्युच्युअल फंड वितरक, प्राथमिक कृषी पतसंस्था (PACS), बँकिंग प्रतिनिधी आणि NBFC यांच्या माध्यमातून लहान शहरे आणि असंघटित क्षेत्रातील कामगारांपर्यंत NPS पोहोचवणे हा उद्देश आहे. अध्यक्षांनी NPS ला ‘भांडवली मालमत्ता नव्हे, तर उत्पन्नाची मालमत्ता’ असे म्हटले — म्हणजे खरा फायदा निवृत्तीनंतरचे नियमित मासिक उत्पन्न हाच आहे.
NPS म्हणजे काय? थोडक्यात ओळख
NPS ही केंद्र सरकारची निवृत्ती बचत योजना आहे, जी PFRDA नियंत्रित करते. १८ ते ७० वयोगटातील भारतीय नागरिक खाते उघडू शकतात. टियर-१ हे मुख्य पेन्शन खाते आहे, तर टियर-२ हे ऐच्छिक बचत खाते आहे. वयाच्या ६० व्या वर्षी बाहेर पडताना किमान ४० टक्के रकमेतून ॲन्यूटी (दरमहा पेन्शन) घेणे बंधनकारक असते आणि उर्वरित ६० टक्के रक्कम एकरकमी करमुक्त मिळते. प्राप्तिकरात कलम ८०सी अंतर्गत दीड लाख रुपयांपर्यंत आणि कलम ८०सीसीडी(१बी) अंतर्गत अतिरिक्त ५०,००० रुपयांपर्यंत सूट मिळते. त्यामुळे NPS हा केवळ पेन्शनचाच नव्हे, तर कर बचतीचाही पर्याय आहे.
सदस्यांनी काय काळजी घ्यावी?
- १ डिसेंबरपूर्वी आपल्या PoP कडून आकारले जाणारे शुल्क तपासा आणि नव्या दरांशी तुलना करा.
- खाते निष्क्रिय होऊ देऊ नका; नियमित छोटा हप्ता भरत राहा.
- नोंदणी करताना डिजिटल मार्ग निवडल्यास शुल्क कमी होऊ शकते का, हे विचारा.
- वार्षिक शुल्क NAV मधून वजा होते, त्यामुळे खात्याच्या विवरणपत्रात (statement) त्याची नोंद तपासा.
- कोणतीही अफवा किंवा ‘शुल्क माफ होणार’ असा दावा आल्यास अधिकृत PFRDA परिपत्रकाशिवाय विश्वास ठेवू नका.
एकूणच, डिसेंबरपासूनचे नवे शुल्क NPS ला महाग करत नाही, पण ते आता पारदर्शक झाले आहे. वेळीच माहिती घेऊन नियोजन आखले, तर या बदलाचा फटका बसणार नाही.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न १: NPS चे नवे शुल्क कधीपासून लागू होणार?
उत्तर: १ डिसेंबर २०२६ पासून. आधी १ ऑक्टोबर २०२६ ही तारीख होती, पण २६ ऑक्टोबरच्या परिपत्रकाने ती १ डिसेंबरपर्यंत पुढे ढकलली आहे.
प्रश्न २: नोंदणी शुल्क किती आहे?
उत्तर: प्रत्येक PRAN मागे एकवेळ २०० रुपये, जे दर तिमाहीला ५० रुपयांच्या हप्त्यांत वसूल होतील. पूर्णपणे डिजिटल नोंदणीसाठी १०० रुपये असू शकतात.
प्रश्न ३: वार्षिक शुल्क कसे आकारले जाईल?
उत्तर: खात्यातील एकूण गुंतवणुकीच्या ०.२० टक्के वार्षिक शुल्क NAV मधून समायोजित करून दर तिमाहीला वसूल केले जाईल. निष्क्रिय खात्यांना यातून सूट आहे.
प्रश्न ४: NPS Central वर काय करता येते?
उत्तर: मोबाईल क्रमांक आणि OTP ने लॉगिन करून सर्व CRA कडील खाती एकाच डॅशबोर्डवर पाहता येतात, गुंतवणूक तपासता येते आणि नवे खाते उघडता येते.
यह भी पढ़े:
NPS Vatsalya Scheme: फक्त ₹२५० मध्ये मुलाच्या नावाने पेन्शन खाते! १८ व्या वर्षी किती पैसे मिळणार?
प्रश्न ५: नव्या शुल्कामुळे जुने सदस्यही प्रभावित होतील का?
उत्तर: होय, वार्षिक AUM शुल्क सक्रिय खात्यांना लागू होईल. मात्र ही रचना रद्द झालेली नाही, फक्त तारीख पुढे गेली आहे, हे लक्षात ठेवा.
स्रोत: PFRDA परिपत्रक PFRDA/2026/53/REG-POP/09 (२६ ऑक्टोबर २०२६), PFRDA StAR NPS कार्यक्रम (२४ ऑक्टोबर २०२६) आणि NPS Central माहिती. अधिकृत तपशीलासाठी pfrda.org.in आणि npscentral.in पहा.
