Meri Policy Mere Haath मोहिमेअंतर्गत खरीप २०२६ च्या पीक विम्याची पॉलिसी शेतकऱ्यांच्या हातात थेट पोहोचवली जात आहे. तुम्ही खरीप हंगामासाठी पीक विमा भरला असेल, तर तुमची पॉलिसी तुम्हाला मिळाली का आणि त्यावर पीक, क्षेत्र व विमा रक्कम बरोबर आहे का, हे आत्ताच तपासा. पॉलिसीत चूक राहिली तर नंतर दावा करताना अडचण येऊ शकते. या लेखात मोहीम काय आहे, पॉलिसीत कोणते सात मुद्दे तपासावेत, पॉलिसी ऑनलाइन कशी मिळवावी आणि चूक आढळल्यास काय करावे, याची संपूर्ण माहिती दिली आहे.
मेरी पॉलिसी मेरे हाथ मोहीम काय आहे?
केंद्र सरकारच्या प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेअंतर्गत (PMFBY) खरीप २०२६ साठी ‘मेरी पॉलिसी मेरे हाथ’ मोहीम राबवली जात आहे. शेतकऱ्यांना त्यांची पीक विमा पॉलिसी थेट हातात देणे आणि योजनेबद्दल जागरूकता वाढवणे हा तिचा उद्देश आहे. एसबीआय जनरल इन्शुरन्ससह अनेक विमा कंपन्या यात सहभागी आहेत.
दहा वर्षांत पीक विमा किती मोठा झाला?
प्रधानमंत्री पीक विमा योजना सुरू होऊन दहा वर्षे पूर्ण झाली आहेत. या काळात देशात ९२.४६ कोटींहून अधिक शेतकरी अर्ज विम्याखाली आले असून २६.३३ कोटींहून अधिक शेतकरी अर्जांवर २ लाख ६ हजार कोटी रुपयांहून अधिक दावे देण्यात आले आहेत. केंद्रीय अर्थसंकल्पात या योजनेसाठी २०२६-२७ या आर्थिक वर्षासाठी १२,२०० कोटी रुपयांची तरतूद आहे. खरीप २०२६ मध्ये ही योजना २५ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये राबवली जात आहे. उपग्रह छायाचित्रे, ड्रोन आणि मोबाईल अ‍ॅप यांच्या मदतीने नुकसानीचे अचूक मूल्यांकन केले जाते. कापणीनंतर दोन महिन्यांच्या आत दावे निकाली काढणे हे योजनेचे उद्दिष्ट आहे आणि मंजूर रक्कम थेट शेतकऱ्याच्या बँक खात्यात जमा होते.
यह भी पढ़े:
खरीप पीक विमा २०२६: अर्जाची शेवटची तारीख १५ नोव्हेंबर! १ रुपयात विमा भरण्याची शेवटची संधी
पॉलिसीत हे ७ मुद्दे नक्की तपासा
पॉलिसी हातात मिळाल्यावर ती फक्त कपाटात ठेवू नका — खालील सात मुद्दे लगेच तपासा:
- शेतकऱ्याचे नाव आणि आधार तपशील: नावाचे स्पेलिंग, आधार क्रमांक आणि बँक खाते क्रमांक बरोबर आहेत का, हे पाहा. यात चूक असेल तर दावा रक्कम अडकू शकते.
- पीक आणि हंगाम: पॉलिसीवर तुमचे खरीप २०२६ चे पीक बरोबर नोंदवले आहे का, ते तपासा. दुसरे पीक छापले गेले असेल तर ताबडतोब दुरुस्ती करून घ्या.
- विमाक्षेत्र आणि गट क्रमांक: ज्या शेतजमिनीवर पीक घेतले आहे, त्या गटाचे क्षेत्रफळ आणि गावाचे नाव बरोबर आहे का, हे पाहा. क्षेत्र कमी नोंदवले तर भरपाईही कमी मिळू शकते.
- विमा रक्कम (सम इन्शुअर्ड): तुमच्या पिकासाठी ठरवलेली प्रति हेक्टर विमा रक्कम पॉलिसीवर किती आहे, ते पाहा. भरपाईची गणना याच रकमेवर होते.
- भरलेला हप्ता: खरीप पिकांसाठी शेतकऱ्याचा हप्ता विमा रकमेच्या जास्तीत जास्त २ टक्के, रब्बीसाठी १.५ टक्के आणि वार्षिक व्यावसायिक पिकांसाठी ५ टक्के असतो. उर्वरित हप्ता केंद्र आणि राज्य सरकार प्रत्येकी अर्धा भरतात. महाराष्ट्रात शेतकऱ्याला केवळ एक रुपया हप्ता भरून पीक विमा मिळतो.
- विमा कंपनी आणि पॉलिसी क्रमांक: कोणती विमा कंपनी, पॉलिसी किंवा अर्ज क्रमांक आणि विमा कालावधी पॉलिसीवर आहे, ते लिहून ठेवा. दावा करताना हाच क्रमांक लागतो.
- समाविष्ट जोखीम: दुष्काळ, पूर, गारपीट, वादळ, कीड-रोग, पेरणी न होणे, स्थानिक आपत्ती, पाणी साचणे, अवकाळी पाऊस आणि कापणीनंतरचे ठरावीक नुकसान विम्यात येते. युद्ध, दंगल, चोरी यांमुळे झालेले नुकसान मात्र येत नाही.
पॉलिसी ऑनलाइन कशी मिळवावी?
पॉलिसी प्रत्यक्ष हातात मिळाली नसेल, तर ती ऑनलाइनही मिळवता येते. यासाठी खालील पावले पाळा:
- pmfby.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर जा किंवा ‘क्रॉप इन्शुरन्स’ मोबाईल अ‍ॅप उघडा.
- ‘फार्मर कॉर्नर’ किंवा ‘अ‍ॅप्लिकेशन स्टेटस’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- आधारशी जोडलेला मोबाईल क्रमांक किंवा अर्ज क्रमांक टाका आणि ओटीपीने पडताळणी करा.
- तुमच्या अर्जाचा तपशील दिसेल. तिथून पॉलिसी तपशील पाहता येतो आणि गरज पडल्यास डाऊनलोड करता येतो.
- ऑनलाइन अडचण आल्यास जवळच्या बँक शाखा, सीएससी केंद्र किंवा कृषी सहाय्यकाशी संपर्क साधा.
पॉलिसीत चूक आढळली तर काय करावे?
पॉलिसीत नाव, पीक, क्षेत्र किंवा खाते क्रमांक यांपैकी काहीही चूक आढळल्यास ती तशीच ठेवू नका. आधी विमा कंपनीच्या टोल फ्री क्रमांक १४४४७ वर किंवा ज्या बँकेतून विमा भरला, तिथे तक्रार नोंदवा. सीएससी केंद्रावरही दुरुस्तीसाठी अर्ज करता येतो. तक्रार नोंदवताना पॉलिसी क्रमांक, आधार क्रमांक आणि चुकीचा तपशील स्पष्ट सांगा आणि तक्रार क्रमांक जपून ठेवा. चूक दुरुस्त झाल्याची खात्री केल्याशिवाय प्रकरण संपले असे समजू नका, कारण दावा मंजूर होताना पॉलिसीवरील तपशील हाच अंतिम मानला जातो.
दावा वेळेवर मिळण्यासाठी आत्ताच ही तयारी करा
पॉलिसी तपासण्याबरोबरच दावा वेळेवर मिळण्यासाठी तीन गोष्टी आत्ताच तयार ठेवा. पहिली, नुकसानीची माहिती घटनेपासून ७२ तासांच्या आत देणे बंधनकारक आहे — क्रॉप इन्शुरन्स अ‍ॅप, pmfby.gov.in किंवा टोल फ्री क्रमांक १४४४७ वापरा. दुसरी, नुकसानीचे फोटो काढून ठेवा आणि पंचनाम्याच्या वेळी उपस्थित राहा. तिसरी, बँक खाते आधारशी जोडलेले आणि चालू स्थितीत आहे का, हे तपासा, कारण भरपाई थेट खात्यात जमा होते.
आवश्यक कागदपत्रे
पॉलिसी तपासणी, दुरुस्ती किंवा दावा यासाठी आधार कार्ड, बँक खाते तपशील, सातबारा उतारा, पॉलिसी क्रमांक आणि नुकसान झाल्यास घटनेचे फोटो जवळ ठेवा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न: मेरी पॉलिसी मेरे हाथ मोहीम कोणासाठी आहे?
उत्तर: खरीप २०२६ साठी पीक विमा भरलेल्या शेतकऱ्यांसाठी. महाराष्ट्रासह नऊ राज्यांमध्ये पॉलिसी थेट शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवल्या जात आहेत.
प्रश्न: पॉलिसी मिळाली नाही तर काय करावे?
उत्तर: pmfby.gov.in वर किंवा क्रॉप इन्शुरन्स अ‍ॅपवर अर्ज स्थिती तपासा. तिथेही न मिळाल्यास बँक, सीएससी केंद्र किंवा १४४४७ वर संपर्क साधा.
प्रश्न: खरीप पिकासाठी शेतकऱ्याला किती हप्ता भरावा लागतो?
उत्तर: विमा रकमेच्या जास्तीत जास्त २ टक्के. उर्वरित हप्ता केंद्र आणि राज्य सरकार भरतात. महाराष्ट्रात शेतकऱ्याला केवळ एक रुपया हप्ता लागतो.
प्रश्न: नुकसान झाल्यावर किती वेळात कळवावे लागते?
उत्तर: घटनेपासून ७२ तासांच्या आत अ‍ॅप, संकेतस्थळ किंवा टोल फ्री क्रमांकावर माहिती देणे आवश्यक आहे. उशीर झाल्यास दावा नाकारला जाऊ शकतो.
प्रश्न: भरपाई किती दिवसांत मिळते?
उत्तर: कापणीनंतर दोन महिन्यांच्या आत दावे निकाली काढणे हे उद्दिष्ट आहे. मंजूर रक्कम थेट बँक खात्यात जमा होते.
शेवटी एवढेच लक्षात ठेवा — पीक विमा भरला म्हणजे काम संपले असे नाही. पॉलिसी हातात घ्या, सात मुद्दे तपासा आणि चूक असेल तर आत्ताच दुरुस्त करून घ्या. ही छोटी काळजी भविष्यात मोठ्या नुकसानीपासून वाचवू शकते. अधिकृत माहितीसाठी केंद्रीय कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्रालयाची प्रधानमंत्री पीक विमा योजना आणि pmfby.gov.in हे अधिकृत स्रोत आहेत.
