Krushi Yantrikikaran Yojana Maharashtra: प्रलंबित अर्जांना तात्काळ पूर्वसंमतीचे आदेश
Krushi Yantrikikaran Yojana Maharashtra अंतर्गत महा-डीबीटी पोर्टलवर अर्ज करून पूर्वसंमतीच्या प्रतीक्षेत असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक बातमी आली आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाने ५ नोव्हेंबर २०२६ रोजी लेखी निर्देश देऊन सन २०२५-२६ आणि २०२६-२७ या आर्थिक वर्षांतील निवड झालेल्या लाभार्थ्यांच्या प्रलंबित अर्जांवर तातडीने कार्यवाही करण्याचे आदेश दिले आहेत. मात्र ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टर ही दोन यंत्रे या तात्काळ पूर्वसंमतीतून वगळण्यात आली आहेत.
५ नोव्हेंबरचे निर्देश नेमके काय सांगतात?
महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी आयुक्तालयातील कृषी अभियांत्रिकी संचालनालय, पुणे यांच्यामार्फत ५ नोव्हेंबर २०२६ रोजी राज्यातील सर्व विभागीय कृषी सहसंचालक आणि जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी यांना लेखी निर्देश देण्यात आले आहेत. ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टर वगळून इतर सर्व कृषी यंत्रे व औजारांच्या अर्जांना प्राधान्याने पूर्वसंमती देण्यावर भर देण्यात आला आहे.
या आदेशात नाशिक, जळगाव, अहिल्यानगर, पुणे, सोलापूर, सांगली, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, बुलढाणा, वाशिम आणि भंडारा या जिल्ह्यांचा विशेष समावेश असून संबंधित अधिकाऱ्यांना तातडीने कार्यवाही करण्याचे विशेष निर्देश देण्यात आले आहेत. रब्बी हंगाम सुरू होण्यापूर्वी शेतकऱ्यांना यंत्रे मिळावीत, हा या आदेशामागचा मुख्य उद्देश आहे.
यह भी पढ़े:
खरीप पीक विमा २०२६: अर्जाची शेवटची तारीख १५ नोव्हेंबर! १ रुपयात विमा भरण्याची शेवटची संधी
४१,८५८ अर्ज, २९,१०५ शेतकऱ्यांना पूर्वसंमती — आकडेवारी काय सांगते?
या योजनेंतर्गत सन २०२५-२६ मध्ये एकूण ४१ हजार ८५८ लाभार्थ्यांनी आवश्यक कागदपत्रे महा-डीबीटी पोर्टलवर अपलोड केली होती. त्यापैकी आतापर्यंत २९ हजार १०५ शेतकऱ्यांना पूर्वसंमती देण्यात आली आहे. म्हणजेच सुमारे १२ हजार ७५३ शेतकऱ्यांचे अर्ज अजूनही प्रलंबित आहेत आणि आता त्यांच्यावर तातडीने कार्यवाही करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
| तपशील | संख्या |
|---|---|
| २०२५-२६ मध्ये कागदपत्रे अपलोड केलेले लाभार्थी | ४१,८५८ |
| आतापर्यंत पूर्वसंमती मिळालेले शेतकरी | २९,१०५ |
| अजूनही प्रलंबित अर्ज (अंदाजे) | १२,७५३ |
| तात्काळ पूर्वसंमतीचे आदेश | ५ नोव्हेंबर २०२६ |
कोणत्या यंत्रांना तात्काळ पूर्वसंमती मिळणार?
ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टर वगळता इतर सर्व कृषी यंत्रे आणि औजारांसाठी प्रलंबित अर्जांना तात्काळ पूर्वसंमती दिली जाणार आहे. यामध्ये प्रामुख्याने खालील यंत्रांचा समावेश होतो:
- पॉवर टिलर — छोट्या शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त, ५० टक्क्यांपर्यंत अनुदान
- रोटाव्हेटर — जमीन तयार करण्यासाठी, ५० टक्के अनुदान (अनुसूचित जाती-जमाती, महिला, अल्प व अत्यल्प भूधारक), इतरांना ४० टक्के
- थ्रेशर / मल्टी क्रॉप थ्रेशर — ५० टक्क्यांपर्यंत अनुदान, कमाल ₹६३,०००
- सीड ड्रिल / सीड-कम-फर्टिलायझर ड्रिल — पेरणीसाठी, ५० टक्के अनुदान
- कापूस श्रेडर, चाफ कटर, स्प्रेअर पंप आणि इतर लहान औजारे
ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टर ही महागडी यंत्रे असल्याने त्यांच्या अर्जांवर स्वतंत्रपणे आणि टप्प्याटप्प्याने निर्णय घेतला जाणार आहे. त्यामुळे या दोन यंत्रांसाठी अर्ज केलेल्या शेतकऱ्यांनी थोडा धीर धरावा, असे विभागाचे म्हणणे आहे.
कृषी यांत्रिकीकरण योजनेत अनुदान किती मिळते?
कृषी यांत्रिकीकरण योजना ही केंद्र शासनाच्या सब-मिशन ऑन अॅग्रिकल्चरल मेकॅनायझेशन (एसएमएएम) अंतर्गत राबवली जाते. या योजनेत अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, महिला, अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना यंत्राच्या किमतीच्या ५० टक्क्यांपर्यंत अनुदान मिळते, तर इतर शेतकऱ्यांना ४० टक्के अनुदान मिळते. प्रत्येक यंत्रासाठी कमाल अनुदानाची मर्यादा वेगवेगळी ठरवलेली आहे. अनुदान थेट लाभ हस्तांतरण (डीबीटी) पद्धतीने शेतकऱ्याच्या आधार-लिंक बँक खात्यात जमा केले जाते.
पात्रता — कोण अर्ज करू शकतो?
- अर्जदार महाराष्ट्रातील शेतकरी असावा आणि त्याच्या नावावर शेतजमीन असावी.
- शेतकऱ्याचे नाव ७/१२ उताऱ्यावर असणे आवश्यक आहे.
- अर्जदाराचे आधार कार्ड बँक खात्याशी लिंक असावे.
- मागील पाच वर्षांत याच यंत्रासाठी अनुदान घेतलेले नसावे.
- अनुसूचित जाती-जमाती, महिला, अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना प्राधान्य दिले जाते.
- शेतकरी ओळखपत्र (फार्मर आयडी) असलेल्या शेतकऱ्यांची प्रक्रिया जलद होते.
आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड
- ७/१२ उतारा (जमिनीचा दाखला)
- ८-अ उतारा
- बँक पासबुकची प्रत (आधार-लिंक खाते)
- जातीचा दाखला (अनुसूचित जाती-जमातीच्या लाभार्थ्यांसाठी)
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो
- खरेदी करावयाच्या यंत्राचे कोटेशन (पूर्वसंमतीनंतर खरेदीच्या वेळी)
महा-डीबीटीवर अर्ज कसा करावा? — टप्प्याटप्प्याने प्रक्रिया
- नोंदणी करा: mahadbt.maharashtra.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर शेतकरी म्हणून नोंदणी करा किंवा आधीच नोंदणी असेल तर लॉगिन करा.
- योजना निवडा: कृषी विभागातील ‘कृषी यांत्रिकीकरण’ हा घटक निवडा आणि हवे असलेले यंत्र निवडा.
- अर्ज भरा: वैयक्तिक माहिती, जमिनीची माहिती आणि बँक तपशील अचूक भरा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: वरील सर्व कागदपत्रे स्पष्ट आणि वाचनीय स्वरूपात अपलोड करा.
- लॉटरी / निवड: अर्जांची छाननी आणि लॉटरी पद्धतीने लाभार्थ्यांची निवड केली जाते.
- पूर्वसंमती: निवड झालेल्या शेतकऱ्यांना महा-डीबीटी पोर्टलवर पूर्वसंमती दिली जाते. त्याची स्थिती पोर्टलवर तपासता येते.
- खरेदी आणि बिल अपलोड: पूर्वसंमती मिळाल्यावर शासनाने निश्चित केलेल्या मुदतीत यंत्र खरेदी करून त्याचे पक्के बिल पोर्टलवर अपलोड करावे.
- अनुदान वितरण: बिल आणि कागदपत्रांची पडताळणी झाल्यावर जिल्हास्तरावर अनुदान वितरणाची प्रक्रिया पूर्ण केली जाते.
पूर्वसंमती मिळालेल्या शेतकऱ्यांनी काय करावे?
ज्या शेतकऱ्यांना पूर्वसंमती मिळाली आहे, त्यांनी शासनाने निश्चित केलेल्या मुदतीत संबंधित कृषी यंत्र किंवा औजाराची खरेदी करून त्याचे पक्के बिल महा-डीबीटी पोर्टलवर अपलोड करणे आवश्यक आहे. मुदत संपल्यानंतर खरेदी केल्यास अनुदान मिळणार नाही. लक्षात ठेवा — पूर्वसंमती मिळाल्याशिवाय यंत्र खरेदी करू नका; पूर्वसंमतीपूर्वी खरेदी केलेल्या यंत्रावर अनुदान मिळत नाही.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न १: कृषी यांत्रिकीकरण योजनेत पूर्वसंमती म्हणजे काय?
उत्तर: अर्जानंतर आणि निवड झाल्यानंतर कृषी विभागाकडून दिली जाणारी लेखी परवानगी म्हणजे पूर्वसंमती. पूर्वसंमती मिळाल्यावरच यंत्र खरेदी करावी; त्याआधी खरेदी केल्यास अनुदान मिळत नाही.
प्रश्न २: ट्रॅक्टरसाठी अर्ज केलेल्यांना तात्काळ पूर्वसंमती का मिळणार नाही?
उत्तर: ५ नोव्हेंबर २०२६ च्या निर्देशांनुसार ट्रॅक्टर आणि कंबाईन हार्वेस्टर ही दोन यंत्रे तात्काळ पूर्वसंमतीतून वगळण्यात आली आहेत. त्यांच्या अर्जांवर स्वतंत्रपणे आणि टप्प्याटप्प्याने निर्णय घेतला जाणार आहे.
प्रश्न ३: अनुदान किती टक्के मिळते?
उत्तर: अनुसूचित जाती-जमाती, महिला, अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना ५० टक्क्यांपर्यंत, तर इतर शेतकऱ्यांना ४० टक्के अनुदान मिळते. प्रत्येक यंत्रासाठी कमाल रकमेची मर्यादा वेगळी आहे.
प्रश्न ४: माझ्या अर्जाची स्थिती कशी तपासावी?
उत्तर: mahadbt.maharashtra.gov.in या पोर्टलवर लॉगिन करून ‘अर्जाची स्थिती’ या पर्यायातून पूर्वसंमतीची स्थिती तपासता येते. अडचण असल्यास तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधावा.
प्रश्न ५: पूर्वसंमती मिळाल्यावर किती दिवसांत यंत्र खरेदी करावे?
उत्तर: पूर्वसंमतीत नमूद केलेल्या मुदतीतच यंत्र खरेदी करून पक्के बिल महा-डीबीटी पोर्टलवर अपलोड करावे. मुदत संपल्यानंतर खरेदी केल्यास अनुदान मिळणार नाही.
प्रश्न ६: या योजनेची अधिकृत माहिती कुठे मिळेल?
उत्तर: महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाच्या mahadbt.maharashtra.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर अधिकृत माहिती उपलब्ध आहे. कोणत्याही दलालाला पैसे देऊ नका; अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे मोफत आहे.
स्रोत: महाराष्ट्र शासन, कृषी विभाग — कृषी अभियांत्रिकी संचालनालय, पुणे यांचे ५ नोव्हेंबर २०२६ रोजीचे निर्देश; महा-डीबीटी पोर्टल.
