Free Sorghum Seeds Maharashtra — पुणे जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसाठी रब्बी हंगामाआधी एक आनंदाची बातमी आहे. कमी पाऊस आणि दुष्काळसदृश परिस्थिती लक्षात घेऊन कृषी विभागाने रब्बी ज्वारीचे बियाणे मोफत देण्याची विशेष मोहीम सुरू केली आहे. राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा व पोषण अभियानांतर्गत (National Food Security and Nutrition Mission) पुणे जिल्ह्यासाठी १५,८६० ज्वारी बियाणे मिनीकिटचे उद्दिष्ट मंजूर झाले आहे. प्रत्येक पात्र शेतकऱ्याला चार किलो सुधारित ज्वारी बियाण्याचे मिनीकिट १०० टक्के अनुदानावर, म्हणजे पूर्णपणे मोफत मिळणार आहे. लाभार्थ्यांची निवड महाडीबीटी पोर्टलवरून प्रथम येणाऱ्यास प्राधान्य या तत्त्वावर होणार असून, निवड झालेल्या शेतकऱ्यांना १० नोव्हेंबर २०२६ पूर्वी मिनीकिटचे वाटप करण्याचे नियोजन आहे. त्यामुळे रब्बी ज्वारीची पेरणी करणाऱ्या शेतकऱ्यांनी अर्जासाठी उशीर करू नये.
मोफत मिनीकिटमध्ये शेतकऱ्यांना काय मिळणार?
या योजनेतील प्रत्येक मिनीकिटमध्ये सुधारित वाणाचे चार किलो ज्वारी बियाणे दिले जाणार आहे. बियाण्यासोबत जैविक खत (बायोफर्टिलायझर) आणि ज्वारी लागवडीचे मार्गदर्शनही शेतकऱ्यांना मिळणार आहे. पुणे जिल्ह्यासाठी एकूण ६३४ क्विंटल ज्वारी बियाण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. मिनीकिटमध्ये देण्यात येणारे बियाणे हे प्रमाणित आणि सुधारित वाणांचे असल्याने त्यापासून चांगले उत्पादन मिळण्याची अपेक्षा आहे.
या मोहिमेत खालील सुधारित वाणांचा समावेश आहे:
यह भी पढ़े:
खरीप पीक विमा २०२६: अर्जाची शेवटची तारीख १५ नोव्हेंबर! १ रुपयात विमा भरण्याची शेवटची संधी
- परभणी सुपर मोती — जास्त उत्पादन देणारा लोकप्रिय वाण
- फुले यशोमती — महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाने विकसित केलेला वाण
- पीकेव्ही शक्ती — कमी पाण्यातही चांगले उत्पादन देणारा वाण
ज्वारी हे कमी पाण्यावर येणारे पीक आहे. त्यामुळे पाऊस कमी पडलेल्या वर्षीही ज्वारीचे पीक शेतकऱ्यांना आधार देते. ज्वारीपासून धान्याबरोबरच जनावरांसाठी चांगला चारा मिळतो, हे या पिकाचे मोठे वैशिष्ट्य आहे. दुष्काळी परिस्थितीत पशुधन जगवण्यासाठी ज्वारीचा कडबा शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा देतो.
किती शेतकऱ्यांना लाभ मिळणार?
पुणे जिल्ह्यासाठी १५,८६० मिनीकिटचे उद्दिष्ट मंजूर झाले आहे, म्हणजे जिल्ह्यातील १५,८६० शेतकऱ्यांना मोफत बियाणे मिळणार आहे. जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी वैभव तांबे यांनी इच्छुक शेतकऱ्यांना ऑनलाइन नोंदणी लवकर पूर्ण करण्याचे आवाहन केले आहे. लाभार्थ्यांची निवड महाडीबीटी पोर्टलद्वारे प्रथम येणाऱ्यास प्राधान्य या पद्धतीने होणार आहे. त्यामुळे उद्दिष्ट पूर्ण होताच अर्ज प्रक्रिया थांबू शकते. निवड झालेल्या शेतकऱ्यांना १० नोव्हेंबर २०२६ पूर्वी मिनीकिटचे वाटप करण्यात येणार आहे.
कोणत्या शेतकऱ्यांना लाभ मिळेल?
ही योजना रब्बी हंगाम २०२६-२७ साठी आहे. पुणे जिल्ह्यातील ज्या शेतकऱ्यांना रब्बी ज्वारीची पेरणी करायची आहे, ते या योजनेसाठी पात्र आहेत. शेतकऱ्याकडे स्वतःची शेतजमीन असणे आणि महाडीबीटी पोर्टलवर नोंदणी असणे आवश्यक आहे. लाभासाठी अर्ज करताना शेतकऱ्याची माहिती, सातबारा उतारा आणि आधाराशी जोडलेले बँक खाते यांसारखी मूलभूत कागदपत्रे तयार ठेवावीत. निवड प्रथम येणाऱ्यास प्राधान्याने होणार असल्याने अर्ज लवकर करणे हाच लाभ मिळण्याचा सर्वांत सोपा मार्ग आहे.
महाडीबीटी पोर्टलवर अर्ज कसा करावा?
मोफत ज्वारी मिनीकिटसाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सोपी आहे. शेतकऱ्यांनी खालील पायऱ्या पाळाव्यात:
- महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत महाडीबीटी शेतकरी पोर्टलला (mahadbt.maharashtra.gov.in) भेट द्या.
- आपल्या युजर आयडी आणि पासवर्डने लॉगिन करा किंवा नवीन नोंदणी करा.
- कृषी विभागाच्या योजनांच्या यादीतून ज्वारी बियाणे मिनीकिट हा घटक निवडा.
- मागितलेली माहिती आणि कागदपत्रे अपलोड करून अर्ज सादर करा.
- अर्ज सादर केल्यानंतर अर्जाची पावती जपून ठेवा आणि अर्जाची स्थिती वेळोवेळी तपासा.
अर्ज करताना काही अडचण आल्यास आपल्या तालुक्यातील तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय किंवा कृषी सेवा केंद्रात संपर्क साधावा. तेथील कर्मचारी अर्ज भरण्यात मदत करतात. तसेच, अर्जासाठी कोणालाही पैसे देऊ नका — ही योजना पूर्णपणे मोफत आहे.
हरभऱ्याचे अनुदानित बियाणेही उपलब्ध
ज्वारी मिनीकिटबरोबरच पुणे जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसाठी हरभऱ्याच्या प्रमाणित बियाण्यावरही अनुदान उपलब्ध आहे. केंद्र शासनाच्या आत्मनिर्भरता अभियान २०२६-२७ अंतर्गत हरभऱ्याच्या पाच वर्षांपर्यंतच्या प्रमाणित बियाण्यावर ७५ टक्के किंवा प्रतिक्विंटल ६,००० रुपये यापैकी कमी असलेली रक्कम अनुदान म्हणून मिळते. राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा व पोषण अभियानांतर्गत हरभरा आणि ज्वारीच्या प्रमाणित बियाण्यांसाठीही जिल्ह्याला लक्ष्यांक मिळाला आहे. दहा वर्षांपर्यंतच्या बियाण्यासाठी प्रतिक्विंटल ३,००० रुपये आणि दहा वर्षांवरील बियाण्यासाठी प्रतिक्विंटल १,५०० रुपये अनुदान देय आहे. या योजनांचा लाभ एका शेतकऱ्याला जास्तीत जास्त एक हेक्टर क्षेत्रापर्यंत घेता येतो. प्रमाणित बियाण्यांचा पुरवठा महाबीजच्या वितरकांमार्फत केला जातो.
रब्बी ज्वारी पेरणी करताना या गोष्टी लक्षात ठेवा
रब्बी ज्वारीची पेरणी वेळेत होणे फार महत्त्वाचे आहे. मिनीकिट मिळाल्यानंतर बियाण्याची पेरणी लवकर करावी, जेणेकरून पिकाला पुरेसा कालावधी मिळेल. पेरणीपूर्वी जमिनीत ओलावा असल्याची खात्री करा आणि बियाण्यासोबत दिलेले जैविक खत योग्य प्रमाणात वापरा. कृषी विभागाने दिलेल्या लागवड मार्गदर्शनाचे पालन केल्यास उत्पादनात वाढ होण्यास मदत होते. पेरणीनंतर पिकाची नियमित पाहणी करा आणि काही समस्या दिसल्यास लगेच तालुका कृषी अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधा.
कमी पावसामुळे यंदा रब्बी हंगामात पाण्याचे नियोजन जास्त महत्त्वाचे ठरणार आहे. ज्वारीसारखी कमी पाणी लागणारी पिके निवडल्याने पाण्याची बचत होते आणि उत्पादनाचा धोका कमी होतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी या मोफत मिनीकिट योजनेचा लाभ घेऊन रब्बी ज्वारीची पेरणी करावी, असे आवाहन कृषी विभागाने केले आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न १: मोफत ज्वारी मिनीकिटसाठी किती पैसे द्यावे लागतील?
उत्तर: काहीही नाही. ही योजना १०० टक्के अनुदानावर आहे, त्यामुळे मिनीकिट पूर्णपणे मोफत मिळते.
प्रश्न २: एका शेतकऱ्याला किती बियाणे मिळेल?
उत्तर: प्रत्येक पात्र शेतकऱ्याला चार किलो सुधारित ज्वारी बियाण्याचे एक मिनीकिट मिळेल. त्यासोबत जैविक खत आणि लागवड मार्गदर्शन दिले जाईल.
प्रश्न ३: लाभार्थ्यांची निवड कशी होणार?
उत्तर: लाभार्थ्यांची निवड महाडीबीटी पोर्टलवरून प्रथम येणाऱ्यास प्राधान्य या तत्त्वावर होणार आहे. त्यामुळे अर्ज लवकर करणे गरजेचे आहे.
प्रश्न ४: मिनीकिटचे वाटप कधी होणार?
उत्तर: निवड झालेल्या शेतकऱ्यांना १० नोव्हेंबर २०२६ पूर्वी मिनीकिटचे वाटप करण्याचे नियोजन आहे.
प्रश्न ५: ही योजना फक्त पुणे जिल्ह्यासाठी आहे का?
उत्तर: १५,८६० मिनीकिटचे उद्दिष्ट पुणे जिल्ह्यासाठी मंजूर झाले आहे. इतर जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांनी आपल्या जिल्हा कृषी कार्यालयात या योजनेबद्दल माहिती घ्यावी.
प्रश्न ६: अर्ज करताना कोणती कागदपत्रे लागतील?
उत्तर: महाडीबीटी नोंदणी, सातबारा उतारा, आधार कार्ड आणि आधाराशी जोडलेले बँक खाते अशी मूलभूत कागदपत्रे तयार ठेवावीत. नेमकी यादी पोर्टलवर अर्ज करताना दिसेल.
स्रोत: महाराष्ट्र कृषी विभाग, पुणे जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी यांचे आवाहन; राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा व पोषण अभियान. अर्ज करण्यापूर्वी महाडीबीटी पोर्टलवरील (mahadbt.maharashtra.gov.in) अधिकृत सूचना अवश्य तपासा.
