Crop Insurance Maharashtra अंतर्गत पीक विमा काढलेल्या शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत आनंदाची आणि महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. अतिवृष्टी आणि पुरामुळे झालेल्या प्रचंड पीक नुकसानीच्या पार्श्वभूमीवर राज्य सरकारने ₹३१,६२८ कोटींचे ऐतिहासिक मदत पॅकेज जाहीर केले आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी ७ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या पत्रकार परिषदेत ही घोषणा केली. यात सर्वात मोठी दिलासादायक बाब म्हणजे प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेअंतर्गत विमा काढलेल्या ४५ लाख शेतकऱ्यांना प्रति हेक्टरी ₹१७,००० पर्यंत पीक विम्याची रक्कम मिळणार आहे.
मोठी घोषणा: ₹३१,६२८ कोटींचे मदत पॅकेज
राज्यात यंदा झालेल्या अतिवृष्टीमुळे ३६ पैकी २९ जिल्ह्यांमधील २५३ तालुके बाधित झाले आहेत. सुमारे ६८ लाख हेक्टर शेतजमिनीवरील पिकांचे नुकसान झाले आहे. मराठवाडा, विदर्भ आणि खानदेशातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये शेतकऱ्यांचे उभे पीक वाहून गेले, तर काही ठिकाणी शेतजमिनीचा वरचा थरच वाहून गेल्याचे सरकारने सांगितले. या पार्श्वभूमीवर राज्य सरकारने अतिवृष्टीग्रस्त शेतकऱ्यांसाठी ₹३१,६२८ कोटींचे पॅकेज जाहीर केले आहे. उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि अजित पवार यांच्या उपस्थितीत झालेल्या या पत्रकार परिषदेत सरकारने ही मदत यंदाच्या दिवाळीपूर्वी शेतकऱ्यांच्या खात्यात पोहोचवण्याचे आश्वासन दिले.
प्रति हेक्टरी किती मदत मिळणार? संपूर्ण तपशील
सरकारने जाहीर केलेल्या मदतीचा प्रति हेक्टरी तपशील खालीलप्रमाणे आहे:
- ₹१०,००० प्रति हेक्टर — पीक नुकसानीसाठी थेट मदत
- ₹१०,००० प्रति हेक्टर — रब्बी हंगामातील पेरणीसाठी अतिरिक्त मदत, जेणेकरून शेतकरी हिवाळी हंगामासाठी सज्ज राहतील
- ₹१७,००० प्रति हेक्टर — पीक विमा काढलेल्या ४५ लाख शेतकऱ्यांना विमा कंपन्यांकडून मिळणारी रक्कम
- ₹३०,००० प्रति विहीर — नुकसान झालेल्या विहिरींसाठी मदत
- एकूण सुमारे ₹४८,००० प्रति हेक्टर पर्यंत मदत बाधित शेतकऱ्याला मिळू शकते
जमिनीच्या प्रकारानुसार मदतीचे दरही जाहीर करण्यात आले आहेत — कोरडवाहू शेतकऱ्यांना प्रति हेक्टरी ₹१८,५००, हंगामी बागायती शेतकऱ्यांना ₹२७,००० आणि बागायती शेतकऱ्यांना ₹३२,५०० प्रति हेक्टर मदत दिली जाणार आहे.
४५ लाख विमाधारक शेतकऱ्यांसाठी खास तरतूद
प्रधानमंत्री फसल विमा योजनेअंतर्गत (Crop Insurance Maharashtra) विमा काढलेल्या सुमारे ४५ लाख शेतकऱ्यांना प्रति हेक्टरी ₹१७,००० ची विमा भरपाई मिळणार आहे. एकूण विमा वाटपाची रक्कम अंदाजे ₹५,००० कोटी इतकी असेल, असा सरकारचा अंदाज आहे. ही रक्कम थेट शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाणार आहे. याशिवाय जिल्हा नियोजन व विकास समितीच्या (DPDC) माध्यमातून तातडीच्या मदतीसाठी ₹१,५०० कोटींची तरतूद करण्यात आली आहे.
विशेष म्हणजे यंदा सरकारने NDRF च्या निकषांपेक्षा जास्त मदत देण्याचा निर्णय घेतला आहे — पूर्वी फक्त २ हेक्टरपर्यंत मदत मिळत होती, ती आता ३ हेक्टरपर्यंत वाढवण्यात आली आहे. यामुळे जास्त जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांनाही मोठा दिलासा मिळणार आहे.
तुमचा जिल्हा यादीत आहे का?
हे पॅकेज राज्यातील २९ जिल्ह्यांतील २५३ तालुक्यांमधील बाधित शेतकऱ्यांना लागू होणार आहे. मराठवाड्यातील छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, परभणी, नांदेड, लातूर, धाराशिव, हिंगोली यांसह विदर्भ आणि खानदेशातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये अतिवृष्टीमुळे मोठे नुकसान झाले आहे. तुमच्या तालुक्यात पंचनामा झाला असेल आणि नुकसान नोंदवले गेले असेल, तर तुम्ही या मदतीसाठी पात्र ठरू शकता. स्थानिक तलाठी किंवा कृषी सहाय्यकाकडे तुमच्या गावाची यादी तपासा.
मदत कधी खात्यात येणार? दिवाळीपूर्वी आश्वासन
मुख्यमंत्र्यांनी स्पष्ट सांगितले की, ही संपूर्ण मदत यंदाच्या दिवाळीपूर्वी शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाईल. नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांचे बँक खाते आधारशी लिंक असणे आणि DBT साठी सक्रिय असणे आवश्यक आहे. जर तुमचे खाते आधारशी लिंक नसेल, तर तातडीने बँकेत जाऊन आधार सीडिंग करून घ्या, अन्यथा मदतीची रक्कम अडकू शकते.
पीकाशिवाय इतर नुकसानीसाठीही मदत
- मृतांच्या कुटुंबियांना ₹४ लाखांची मदत
- जखमींना ₹७४,००० ते ₹२.५ लाखांपर्यंत मदत
- दुभत्या जनावरांच्या मृत्यूवर ₹३७,५०० प्रति जनावर, ओढकामाच्या जनावरांसाठी ₹३२,०००
- घरगुती साहित्याचे नुकसान झालेल्या कुटुंबाला ₹५,०००
- लहान दुकानदार आणि फेरीवाल्यांना ₹५०,००० पर्यंत मदत
- पूर्णतः उद्ध्वस्त झालेल्या घरांसाठी डोंगराळ भागात ₹१,२०,००० ते ₹१,३०,००० पर्यंत मदत
विरोधकांची मागणी: हेक्टरी ₹५०,००० द्या
दरम्यान, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते शरद पवार यांनी सरकारकडे तातडीने दुष्काळ जाहीर करून प्रति हेक्टरी ₹५०,००० मदत देण्याची मागणी केली आहे. गेल्या वर्षीच्या अवकाळी पावसात झालेल्या नुकसानासाठी जाहीर केलेली ₹१७,००० प्रति हेक्टरची मदत तातडीने वाटावी, अशीही त्यांनी मागणी केली. दुष्काळसदृश तालुक्यांतील विद्यार्थ्यांची शैक्षणिक आणि परीक्षा फी पूर्णपणे माफ करावी, अशी मागणीही पवार यांनी केली आहे. कर्जमाफीबाबत बोलताना मुख्यमंत्र्यांनी ती “योग्य वेळी” जाहीर केली जाईल, असे सांगितले.
यह भी पढ़े:
Maharashtra Drought Relief Diwali Aid 2026: ₹५,००० मदत + १०० टन धान्य वाटप सुरू! शिंदेंची मोठी घोषणा
पीक विम्याची रक्कम कशी तपासाल?
तुमच्या नावावर पीक विमा आहे का आणि विमा भरपाईची रक्कम मंजूर झाली आहे का, हे तपासण्यासाठी pmfby.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर “Application Status” मध्ये तुमचा अर्ज क्रमांक टाकून पाहता येते. तसेच तुमच्या बँकेच्या पासबुकमधील DBT व्यवहारही नियमित तपासत राहा. कोणत्याही अडचणी आल्यास तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
१. माझा पीक विमा नाही, तर मला मदत मिळणार का?
होय. पीक विमा नसलेल्या शेतकऱ्यांनाही सरकारकडून प्रति हेक्टरी थेट मदत (₹१०,००० + रब्बीसाठी ₹१०,०००) मिळणार आहे. फक्त विमाधारक शेतकऱ्यांना त्यावर अतिरिक्त ₹१७,००० प्रति हेक्टर विमा भरपाई मिळेल.
२. मदतीसाठी स्वतंत्र अर्ज करावा लागेल का?
नाही. अतिवृष्टीग्रस्त भागात झालेले पंचनामे आणि कृषी विभागाच्या नोंदींच्या आधारे पात्र शेतकऱ्यांची यादी तयार केली जाईल. तुमच्या गावात पंचनामा झाला आहे का, हे तलाठ्याकडे नक्की तपासा.
३. पैसे थेट खात्यात येणार का?
होय. संपूर्ण मदत DBT (थेट लाभ हस्तांतरण) द्वारे शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा होणार आहे. त्यामुळे बँक खाते आधारशी लिंक आणि सक्रिय असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
४. २ हेक्टरपेक्षा जास्त जमीन असेल तर?
यंदा सरकारने NDRF निकषांपेक्षा जास्त देत मदतीची मर्यादा २ हेक्टरवरून ३ हेक्टरपर्यंत वाढवली आहे. त्यामुळे ३ हेक्टरपर्यंतच्या नुकसानासाठी मदत मिळू शकेल.
५. कर्जमाफी कधी जाहीर होणार?
मुख्यमंत्र्यांनी कर्जमाफी “योग्य वेळी” (in due course) जाहीर केली जाईल, असे सांगितले आहे. सध्या या पॅकेजमध्ये कर्जमाफीचा समावेश नाही.
६. रब्बी हंगामासाठी काय मदत आहे?
रब्बी पेरणीसाठी प्रति हेक्टरी अतिरिक्त ₹१०,००० मदत दिली जाणार आहे, जेणेकरून अतिवृष्टीत नुकसान झालेला शेतकरी हिवाळी हंगामात पुन्हा उभा राहू शकेल.
