Kharif Pik Vima 2026 Last Date — खरीप हंगाम २०२६ च्या पीक विम्यासाठी अर्ज करण्याची शेवटची तारीख आता १५ नोव्हेंबर २०२६ आहे. प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेअंतर्गत खरीप पिकांचा विमा भरण्याची मूळ अंतिम मुदत ३१ ऑक्टोबर २०२६ होती, पण डिजिटल पीक पाहणी प्रणालीतील तांत्रिक अडचणींमुळे हजारो शेतकरी अर्ज भरू शकले नव्हते. त्यामुळे शासनाने ही मुदत १५ नोव्हेंबरपर्यंत वाढवली आहे. महाराष्ट्रात हा विमा फक्त १ रुपयात मिळतो, त्यामुळे ज्या शेतकऱ्यांनी अजून अर्ज भरलेला नाही, त्यांनी ही शेवटची संधी अजिबात सोडू नये. उद्या १५ नोव्हेंबरनंतर खरीप हंगामाचा विमा भरण्याचा मार्ग बंद होईल आणि पिकाचे नुकसान झाले तरी भरपाई मिळणार नाही.
मुदतवाढ का मिळाली?
यंदा खरीप हंगामात अनेक भागांत अपुऱ्या पावसामुळे दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण झाली आहे. अशा वेळी पीक विमा हेच शेतकऱ्यांचे मोठे आर्थिक संरक्षण आहे. मात्र, डिजिटल क्रॉप सर्व्हे म्हणजेच डिजिटल पीक पाहणी प्रणालीत तांत्रिक अडचणी आल्या. अनेक शेतकऱ्यांच्या सातबारा उताऱ्यावर पीकपेरा प्रतिबिंबित होत नव्हता, त्यामुळे त्यांचे अर्ज अडकले होते. ही अडचण लक्षात घेऊन आमदार अमोल जावळे यांनी २२ ऑक्टोबर रोजी कृषी विभागाच्या प्रधान सचिवांकडे मुदतवाढीची मागणी केली होती. त्यांच्या पाठपुराव्याला यश आले आणि पीक विमा अर्ज भरण्यासाठी १५ नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत मुदतवाढ जाहीर झाली.
१ रुपयात पीक विमा म्हणजे काय?
महाराष्ट्र शासनाने प्रधानमंत्री पीक विमा योजना सुधारित स्वरूपात राबवताना शेतकऱ्यांचा हप्ता फक्त १ रुपया ठेवला आहे. योजनेच्या नियमांनुसार खरीप पिकांसाठी विमा हप्ता साधारणपणे २ टक्के असतो, पण हा संपूर्ण हप्ता केंद्र आणि राज्य शासन भरते. नैसर्गिक आपत्ती, अवकाळी पाऊस, गारपीट, दुष्काळ किंवा कीड-रोगांमुळे पिकाचे नुकसान झाले, तर विमा कंपनीकडून भरपाई मिळते. त्यामुळे १ रुपयाचा हा विमा शेतकऱ्यासाठी लाखमोलाचा ठरतो.
कोणत्या पिकांचा विमा उतरवता येतो?
खरीप हंगाम २०२६ साठी अधिसूचित केलेल्या पिकांचा विमा उतरवता येतो. यामध्ये सोयाबीन, कापूस, तूर, मका, बाजरी, ज्वारी, मूग, उडीद आणि भात यांसारख्या प्रमुख खरीप पिकांचा समावेश आहे. मात्र, प्रत्येक जिल्ह्यासाठी अधिसूचित पिकांची यादी वेगळी असते. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी आपल्या जिल्ह्यात कोणती पिके पात्र आहेत, हे pmfby.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर किंवा जवळच्या कृषी कार्यालयात तपासून घ्यावे.
पीक विम्यासाठी अर्ज कसा करावा?
शेतकरी स्वतः घरबसल्या मोबाईलवरून अर्ज करू शकतात. अर्ज करण्याची प्रक्रिया अशी आहे:
- सर्वप्रथम pmfby.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर जा किंवा Crop Insurance हे अधिकृत ॲप मोबाईलमध्ये डाउनलोड करा.
- नवीन वापरकर्ता म्हणून नोंदणी करा आणि आधार क्रमांक व मोबाईल क्रमांकाने पडताळणी पूर्ण करा.
- आपला जिल्हा, तालुका, गाव आणि पिकाची माहिती निवडा.
- सातबारा उतारा, बँक खाते तपशील आणि पीकपेऱ्याची माहिती भरा.
- १ रुपया हप्ता ऑनलाइन भरा आणि अर्ज सादर करा.
- अर्ज सादर झाल्यानंतर मिळालेली पावती किंवा अर्ज क्रमांक जपून ठेवा.
ऑनलाइन अर्ज करणे शक्य नसेल, तर जवळच्या सीएससी केंद्रावर, बँकेत किंवा कृषी सेवा केंद्रावर जाऊनही अर्ज भरता येतो. पण अर्ज १५ नोव्हेंबरपूर्वीच भरला पाहिजे, ही बाब लक्षात ठेवावी.
अर्जासाठी लागणारी कागदपत्रे
- आधार कार्ड
- ७/१२ उतारा आणि ८ अ उतारा
- बँक पासबुकची प्रत (आधारशी जोडलेले खाते)
- पीकपेऱ्याचा पुरावा
- मोबाईल क्रमांक
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो
पीक नुकसानीची भरपाई कशी मिळते?
विमा उतरवल्यानंतर पिकाचे नुकसान झाल्यास भरपाई मिळवण्यासाठी वेळेत माहिती देणे सर्वांत महत्त्वाचे आहे. पिकाचे नुकसान झाल्यापासून ७२ तासांच्या आत विमा कंपनीला किंवा कृषी विभागाला कळवावे लागते. ही माहिती Crop Insurance ॲपवरून, pmfby.gov.in वरून किंवा टोल फ्री क्रमांकावरून देता येते. त्यानंतर विमा कंपनीचे प्रतिनिधी आणि कृषी अधिकारी नुकसानीचे पंचनामे करतात. पंचनाम्यानंतर ठरलेली भरपाई थेट शेतकऱ्याच्या बँक खात्यात जमा होते.
जळगावातील तांत्रिक अडचण दूर झाली
जळगाव जिल्ह्यात नव्याने झालेल्या वाडी विभाजनामुळे अनेक महसूल मंडळांमध्ये सातबाऱ्यावर पीकपेरा दिसत नव्हता. त्यामुळे रावेर तालुक्यासह जिल्ह्यातील अनेक शेतकरी खरीप पीक विम्याचा अर्ज भरू शकत नव्हते. या प्रश्नावर राष्ट्रवादी युवती काँग्रेसच्या शिष्टमंडळाने जिल्हाधिकाऱ्यांकडे पाठपुरावा केला. जिल्हाधिकाऱ्यांनी एनआयसी आणि कृषी विभागाशी समन्वय साधून तांत्रिक त्रुटी दूर करण्याचे आदेश दिले आणि अवघ्या काही तासांत ही अडचण दूर झाली.
अर्ज करताना या चुका टाळा
- शेवटच्या दिवशी अर्ज भरायला जाऊ नका. संकेतस्थळावर ताण आल्यास अर्ज अडकू शकतो. १५ नोव्हेंबरपूर्वीच अर्ज पूर्ण करा.
- सातबाऱ्यावर पीकपेरा नोंदवलेला आहे का, हे आधी तपासा. पीकपेरा नसेल तर अर्ज बाद होऊ शकतो.
- बँक खाते आधारशी जोडलेले आहे का, हे तपासा. भरपाई थेट खात्यात येते, त्यामुळे चुकीचे खाते क्रमांक देऊ नका.
- अर्जाची पावती आणि अर्ज क्रमांक जपून ठेवा. भविष्यात भरपाई किंवा तक्रारीसाठी हाच क्रमांक लागतो.
रब्बी हंगामाचा विमाही लक्षात ठेवा
खरीप विम्याबरोबरच रब्बी हंगाम २०२६-२७ साठीही प्रधानमंत्री पीक विमा योजना लागू झाली आहे. रब्बी ज्वारीसाठी अर्ज करण्याची अंतिम तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६ आहे. गहू, हरभरा, रब्बी मका आणि रब्बी कांदा या पिकांसाठीही डिसेंबर महिन्यात अंतिम तारीख आहे. त्यामुळे रब्बी पिकांची पेरणी करणाऱ्या शेतकऱ्यांनीही वेळेत विमा भरून घ्यावा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न १: खरीप पीक विमा २०२६ ची शेवटची तारीख कोणती आहे?
उत्तर: खरीप हंगाम २०२६ साठी पीक विमा भरण्याची शेवटची तारीख १५ नोव्हेंबर २०२६ आहे. मूळ मुदत ३१ ऑक्टोबर होती, पण तांत्रिक अडचणींमुळे मुदतवाढ देण्यात आली आहे.
प्रश्न २: पीक विम्यासाठी किती रुपये हप्ता भरावा लागतो?
उत्तर: महाराष्ट्रात शेतकऱ्याला फक्त १ रुपया हप्ता भरावा लागतो. उर्वरित हप्ता केंद्र आणि राज्य शासन भरते.
प्रश्न ३: पीक विम्याचा अर्ज कोठे भरावा?
उत्तर: अर्ज pmfby.gov.in या संकेतस्थळावर, Crop Insurance ॲपवर, जवळच्या सीएससी केंद्रावर किंवा बँकेत भरता येतो.
प्रश्न ४: पिकाचे नुकसान झाल्यास काय करावे?
उत्तर: नुकसान झाल्यापासून ७२ तासांच्या आत विमा कंपनीला किंवा कृषी विभागाला कळवावे. त्यानंतर पंचनामे होऊन भरपाई थेट बँक खात्यात जमा होते.
प्रश्न ५: अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
उत्तर: आधार कार्ड, ७/१२ उतारा, ८ अ उतारा, बँक पासबुक, पीकपेऱ्याचा पुरावा आणि मोबाईल क्रमांक लागतो.
प्रश्न ६: १५ नोव्हेंबरनंतर अर्ज करता येईल का?
उत्तर: नाही. १५ नोव्हेंबर ही अंतिम तारीख आहे. त्यानंतर खरीप हंगाम २०२६ साठी विमा भरण्याची संधी मिळणार नाही.
खरीप पीक विम्याची शेवटची तारीख १५ नोव्हेंबर २०२६ अगदी जवळ आली आहे. १ रुपयात मिळणारे हे संरक्षण सोडून देऊ नका. आजच अर्ज भरा आणि आपल्या पिकाला आर्थिक सुरक्षा द्या. अधिकृत माहितीसाठी pmfby.gov.in किंवा जवळच्या कृषी कार्यालयाशी संपर्क साधा. स्रोत: कृषी विभाग, महाराष्ट्र शासन आणि प्रधानमंत्री पीक विमा योजना (pmfby.gov.in).
