Coconut Arecanut Crop Insurance — नारळ-सुपारी पीक विम्यासाठी १५ नोव्हेंबरपर्यंत मुदतवाढ
Coconut Arecanut Crop Insurance या योजनेत सहभागी होण्यासाठी कोकणातील शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. महाराष्ट्र कृषी विभागातर्फे राबविण्यात येणाऱ्या पुनर्रचित हवामानावर आधारित फळपीक विमा योजनेत यंदा आंबा आणि काजूसह नारळ व सुपारी या पिकांचा समावेश करण्यात आला आहे. नारळ आणि सुपारीसाठी पीक विमा घेण्याची मुदत आता १५ नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत वाढविण्यात आली आहे. त्यामुळे ज्या शेतकऱ्यांनी अद्याप अर्ज भरलेला नाही, त्यांना आणखी काही दिवसांची संधी मिळाली आहे. नारळासाठी हेक्टरी १ लाख ७० हजार रुपयांचे संरक्षण मिळते, तर सुपारीसाठी हेक्टरी १ लाख रुपयांचे संरक्षण आहे. हवामानातील बदलामुळे फळपिकांचे नुकसान झाल्यास या योजनेतून भरपाई मिळते.
मुदतवाढीची बातमी काय आहे?
रत्नागिरी जिल्ह्यातून ही माहिती समोर आली आहे. कृषी विभागाने स्पष्ट केले आहे की, नारळ व सुपारी पिकासाठी फळपीक विमा घेण्यासाठी मुदतवाढ देण्यात आली आहे. आंबा आणि काजू पिकासाठी या योजनेत सहभागी होण्याची अंतिम तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६ आहे, तर नारळ व सुपारीसाठी ही मुदत १५ नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत आहे. यंदा प्रथमच नारळ व सुपारीचा या योजनेत समावेश झाल्यामुळे कोकणातील हजारो बागायतदार शेतकऱ्यांना हवामानाच्या धोक्यांपासून संरक्षण मिळणार आहे. कोकणात नारळ आणि सुपारी ही प्रमुख बागायती पिके आहेत. अवकाळी पाऊस, वादळ, अति तापमान आणि आर्द्रतेतील बदल यामुळे या पिकांचे मोठे नुकसान होते. त्यामुळे विमा संरक्षण घेणे प्रत्येक बागायतदारासाठी महत्त्वाचे ठरते.
किती संरक्षण आणि किती हप्ता?
या योजनेत पिकनिहाय विमा संरक्षित रक्कम आणि शेतकऱ्याने भरायचा हप्ता ठरलेला आहे. शेतकऱ्याने भरलेला हप्ता हा संरक्षित रकमेच्या ५ टक्के आहे.
यह भी पढ़े:
खरीप पीक विमा २०२६: अर्जाची शेवटची तारीख १५ नोव्हेंबर! १ रुपयात विमा भरण्याची शेवटची संधी
- नारळ: विमा संरक्षित रक्कम हेक्टरी १,७०,००० रुपये; शेतकरी हप्ता हेक्टरी ८,५०० रुपये
- सुपारी: विमा संरक्षित रक्कम हेक्टरी १,००,००० रुपये; शेतकरी हप्ता हेक्टरी ५,००० रुपये
- आंबा व काजू: या पिकांसाठी अर्ज करण्याची अंतिम तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६ आहे
उदाहरणार्थ, एखाद्या शेतकऱ्याकडे एक हेक्टर नारळाची बाग असेल, तर त्याला केवळ ८,५०० रुपये हप्ता भरून १ लाख ७० हजार रुपयांचे संरक्षण मिळते. हवामानाचा धोका ठरलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त झाल्यास भरपाई बँक खात्यात जमा होते.
हवामानावर आधारित भरपाई कशी ठरते?
ही योजना उत्पादनावर आधारित प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेपेक्षा वेगळी आहे. या योजनेत शेतात जाऊन पीक पाहणी केली जात नाही. महसूल मंडळनिहाय बसविण्यात आलेल्या स्वयंचलित हवामान केंद्रांवर पर्जन्यमान, तापमान, वाऱ्याचा वेग आणि आर्द्रता यांची माहिती आपोआप नोंदविली जाते. शासन निर्णयात ठरलेल्या कालावधीत हवामानाचा धोका लागू झाल्यास विमाधारक शेतकऱ्याला नुकसान भरपाई मिळते. म्हणजेच, पाऊस कमी पडला, तापमान अचानक वाढले किंवा वादळी वाऱ्यामुळे नुकसान झाले, तर हवामान केंद्राच्या नोंदीच्या आधारे भरपाई ठरते. त्यामुळे दावा करण्यासाठी शेतकऱ्याला वेगळी तक्रार करण्याची गरज पडत नाही. मात्र, अर्ज करताना फळबागेचा जिओ टॅगिंग असलेला फोटो विमा पोर्टलवर अपलोड करणे अनिवार्य आहे.
अर्ज कसा करावा?
नारळ व सुपारी पीक विम्यासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सोपी आहे. शेतकरी स्वतः ऑनलाइन अर्ज करू शकतो किंवा जवळच्या सेवा केंद्राची मदत घेऊ शकतो.
- शेतकरी ओळखपत्र नोंदणी: अ‍ॅग्रीस्टॅक अंतर्गत शेतकरी ओळखपत्र क्रमांक मोबाईल अ‍ॅप्लिकेशनमध्ये फळपिकाची नोंद करणे बंधनकारक आहे. आधी ही नोंद पूर्ण करा.
- फोटो तयार ठेवा: फळबागेचा जिओ टॅगिंग असलेला फोटो मोबाईलमध्ये तयार ठेवा. हा फोटो अर्जासोबत अपलोड करावा लागतो.
- हप्ता भरा: योजनेचा हप्ता आपले सरकार सेवा केंद्र, बँक किंवा www.pmfby.gov.in या संकेतस्थळावर ऑनलाइन पद्धतीने भरता येतो.
- पावती जपून ठेवा: अर्ज व हप्ता भरल्याची पावती आणि अर्ज क्रमांक जपून ठेवा. भरपाई किंवा तक्रारीच्या वेळी हाच क्रमांक लागतो.
अर्ज करताना या ५ चुका टाळा
- शेवटच्या दिवसाची वाट पाहू नका: १५ नोव्हेंबर ही अंतिम तारीख आहे. शेवटच्या दिवशी पोर्टलवर गर्दी किंवा तांत्रिक अडचण येऊ शकते, त्यामुळे लवकर अर्ज करा.
- शेतकरी ओळखपत्राची नोंद विसरू नका: अ‍ॅग्रीस्टॅकमध्ये फळपिकाची नोंद नसल्यास अर्ज अडकू शकतो.
- जिओ टॅग फोटोशिवाय अर्ज करू नका: बागेचा जिओ टॅगिंग असलेला फोटो अपलोड करणे अनिवार्य आहे.
- चुकीची क्षेत्र माहिती देऊ नका: बागेचे क्षेत्र ७/१२ नुसार अचूक भरा. चुकीच्या माहितीमुळे दावा नाकारला जाऊ शकतो.
- हप्त्याची पावती हरवू नका: हप्ता भरल्याची पावती आणि अर्ज क्रमांक सुरक्षित ठेवा.
कोकणातील शेतकऱ्यांसाठी ही योजना का महत्त्वाची?
कोकणात नारळ व सुपारी ही पिढ्यान्पिढ्या चालत आलेली बागायती पिके आहेत. रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, रायगड, ठाणे आणि पालघर जिल्ह्यांत हजारो शेतकरी या पिकांवर अवलंबून आहेत. गेल्या काही वर्षांत अवकाळी पाऊस, चक्रीवादळ आणि तापमानातील अचानक बदल यामुळे नारळ-सुपारीचे मोठे नुकसान झाले आहे. अशा वेळी विमा संरक्षण नसेल, तर संपूर्ण वर्षाचे उत्पन्न धोक्यात येते. यंदा या दोन पिकांचा योजनेत समावेश झाल्यामुळे बागायतदारांना पहिल्यांदाच हवामानाच्या धोक्यांपासून आर्थिक कवच मिळणार आहे. केवळ ८,५०० रुपये हप्त्यात १ लाख ७० हजार रुपयांचे संरक्षण हे छोट्या बागायतदारांसाठीही परवडणारे आहे.
आंबा-काजू उत्पादकांसाठीही संधी
आंबा आणि काजू उत्पादक शेतकऱ्यांसाठीही हीच योजना लागू आहे. आंबा व काजूसाठी अर्ज करण्याची अंतिम तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६ आहे. कोकणातील आंबा बागायतदारांसाठी ही योजना विशेष महत्त्वाची आहे, कारण आंबा मोहराच्या काळात अवकाळी पाऊस किंवा गारपीट झाल्यास मोठे नुकसान होते. त्यामुळे आंबा-काजू उत्पादकांनीही नोव्हेंबरअखेरपर्यंत अर्ज करावा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न १: नारळ-सुपारी पीक विम्याची अंतिम तारीख कोणती?
उत्तर: नारळ व सुपारीसाठी अर्ज करण्याची अंतिम तारीख १५ नोव्हेंबर २०२६ आहे. आंबा व काजूसाठी ही तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६ आहे.
प्रश्न २: नारळासाठी किती संरक्षण आणि किती हप्ता आहे?
उत्तर: नारळासाठी हेक्टरी १,७०,००० रुपये विमा संरक्षण मिळते आणि शेतकऱ्याला हेक्टरी ८,५०० रुपये हप्ता भरावा लागतो.
प्रश्न ३: सुपारीसाठी किती संरक्षण मिळते?
उत्तर: सुपारीसाठी हेक्टरी १,००,००० रुपये विमा संरक्षण आहे आणि शेतकरी हप्ता हेक्टरी ५,००० रुपये आहे.
प्रश्न ४: भरपाई कशी ठरते, शेतात पाहणी होते का?
उत्तर: नाही, या योजनेत शेतात पाहणी होत नाही. महसूल मंडळातील स्वयंचलित हवामान केंद्राच्या नोंदीनुसार — पाऊस, तापमान, वारा आणि आर्द्रता — भरपाई ठरते.
प्रश्न ५: अर्जासाठी कोणती नोंद बंधनकारक आहे?
उत्तर: अ‍ॅग्रीस्टॅक अंतर्गत शेतकरी ओळखपत्र क्रमांक मोबाईल अ‍ॅप्लिकेशनमध्ये फळपिकाची नोंद करणे बंधनकारक आहे. तसेच फळबागेचा जिओ टॅगिंग असलेला फोटो अपलोड करावा लागतो.
प्रश्न ६: हप्ता कुठे भरता येतो?
उत्तर: हप्ता आपले सरकार सेवा केंद्र, बँक किंवा www.pmfby.gov.in या संकेतस्थळावर ऑनलाइन पद्धतीने भरता येतो.
स्रोत: लोकमत (४ नोव्हेंबर २०२६), महाराष्ट्र कृषी विभाग; योजना — पुनर्रचित हवामानावर आधारित फळपीक विमा योजना (RWBCIS).
