Magel Tyala Saur Krushi Pump Yojana ही महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठीची सर्वात लोकप्रिय सौर पंप योजना आहे. ऑक्टोबर २०२६ मध्ये या योजनेला मोठी गती मिळाली आहे. एकाच महिन्यात तब्बल २३,७५५ नव्या सोलर पंपांसाठी महावितरणने (MSEDCL) ऑर्डर दिल्या आहेत. त्यामुळे सौर पंपाच्या प्रतीक्षेत असलेल्या हजारो शेतकऱ्यांना आता लवकर पंप मिळण्याची आशा निर्माण झाली आहे. या लेखात ऑक्टोबरमधील नव्या ऑर्डर, अनुदानाचा नेमका आकडा, पात्रता, कागदपत्रे आणि अर्जाची संपूर्ण प्रक्रिया समजून घेऊया.
ऑक्टोबर २०२६ मध्ये कोणत्या नव्या ऑर्डर दिल्या?
मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना ही केंद्र सरकारच्या पीएम-कुसुम (PM-KUSUM) योजनेच्या ब घटकाअंतर्गत राबवली जाते. महाराष्ट्रात महावितरण या योजनेची अंमलबजावणी करते. ऑक्टोबर २०२६ मध्ये खालील तीन मोठ्या ऑर्डर देण्यात आल्या आहेत.
- जीके एनर्जी — १४,००० ऑफ-ग्रीड ५ एचपी सोलर पंप, सुमारे ₹३३०.२९ कोटींची ऑर्डर.
- सात्विक ग्रीन एनर्जी — ५,००० ऑफ-ग्रीड सोलर पंप (३, ५ आणि ७.५ एचपी), सुमारे ₹१०० कोटींची ऑर्डर.
- शक्ती पंप्स — ४,७५५ ऑफ-ग्रीड सोलर पंप, सुमारे ₹११२.१८ कोटींची ऑर्डर.
या तीन ऑर्डर मिळून ऑक्टोबर महिन्यात २३,७५५ पंप आणि सुमारे ₹५४२ कोटींची गुंतवणूक झाली आहे. त्याआधी सप्टेंबर २०२६ मध्ये शक्ती पंप्सला १०,००० पंपांची (₹२३५.९२ कोटी) आणि जैन इरिगेशनला ५,००० पंपांची (₹११७.९६ कोटी) ऑर्डर देण्यात आली होती. म्हणजे सप्टेंबर-ऑक्टोबर या दोन महिन्यांत जवळपास ३८,७५५ पंपांचे काम मार्गी लागले आहे. या पंपांची बसवणी संबंधित कंपन्यांना कामाचा आदेश मिळाल्यापासून ठरावीक मुदतीत पूर्ण करायची असते.
यह भी पढ़े:
खरीप पीक विमा २०२६: अर्जाची शेवटची तारीख १५ नोव्हेंबर! १ रुपयात विमा भरण्याची शेवटची संधी
योजना काय आहे आणि शेतकऱ्याला काय फायदा?
सौर कृषी पंप सूर्यप्रकाशावर चालतो. त्यामुळे विजेचे बिल येत नाही आणि डिझेलचा खर्चही वाचतो. भारनियमन असले तरी दिवसा शेताला पाणी देता येते. ज्या शेतकऱ्यांकडे शेतीसाठी वीज जोडणी नाही, त्यांनाही या योजनेतून पंप मिळू शकतो. पंपासोबत पाच वर्षांची दुरुस्ती हमी आणि विमा संरक्षण मिळते. म्हणजे पाच वर्षे पंपाच्या देखभालीची चिंता शेतकऱ्याला राहत नाही. राज्य सरकारचे येत्या काळात ८.५ लाख शेतकऱ्यांसाठी १० लाख सोलर पंप बसवण्याचे मोठे उद्दिष्ट आहे.
किती अनुदान मिळते? शेतकऱ्याचा वाटा किती?
या योजनेत पंपाच्या किमतीचा मोठा भाग केंद्र आणि राज्य सरकार अनुदान म्हणून देते. शेतकऱ्याला फक्त ठरावीक वाटा भरावा लागतो.
- सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकरी — पंपाच्या किमतीच्या सुमारे १०% रक्कम भरावी लागते, उर्वरित सुमारे ९०% अनुदान.
- अनुसूचित जाती-जमातीतील (SC/ST) शेतकरी — फक्त सुमारे ५% रक्कम भरावी लागते, उर्वरित सुमारे ९५% अनुदान.
पंपाची क्षमता जमिनीच्या क्षेत्रानुसार ठरते. २.५ एकरपर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्याला ३ एचपीचा पंप मिळतो. २.५१ ते ५ एकर जमिनीसाठी ५ एचपीचा पंप आणि ५ एकरांपेक्षा जास्त जमिनीसाठी ७.५ एचपीचा पंप दिला जातो. अंतिम रक्कम पंपाच्या क्षमतेवर आणि त्या वेळच्या शासकीय दरावर अवलंबून असते. त्यामुळे अर्ज करताना अधिकृत पोर्टलवरील नेमकी रक्कम तपासून घ्यावी.
कोण अर्ज करू शकतो? पात्रता काय?
- अर्जदाराकडे स्वतःची शेती जमीन असावी आणि विहीर, बोअरवेल, शेततळे किंवा बारमाही पाण्याचा स्रोत असावा.
- ज्या शेतकऱ्यांनी यापूर्वी अटल सोलर पंप योजना किंवा मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप योजनेचा लाभ घेतला आहे, ते या योजनेसाठी पात्र नाहीत.
- एकाच शेतकऱ्याला या योजनेतून फक्त एकच पंप मिळतो.
- मिळालेला पंप विकता येत नाही किंवा दुसऱ्याच्या नावे हस्तांतरित करता येत नाही.
अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
- आधार कार्ड
- ७/१२ उतारा — त्यावर पाण्याचा स्रोत नमूद असावा
- बँक पासबुकची प्रत किंवा रद्द केलेला धनादेश
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो
- एससी/एसटी प्रवर्गासाठी जात प्रमाणपत्र
- जमीन किंवा पाण्याचा स्रोत सामायिक असल्यास सहमालकांचे ना-हरकत प्रमाणपत्र
ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?
अर्ज पूर्णपणे ऑनलाइन पद्धतीने करता येतो. अर्ज करण्याची सध्या कोणतीही शेवटची तारीख जाहीर झालेली नाही. त्यामुळे इच्छुक शेतकऱ्यांनी लवकर अर्ज करावा, कारण १०,००० पंपांचे नवे टप्पे काही तासांतच भरले जातात, असे यापूर्वी दिसून आले आहे.
- महावितरणच्या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या आणि ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना’ या दुव्यावर क्लिक करा.
- ‘अर्ज करा’ या पर्यायावर क्लिक करून अर्ज उघडा.
- वैयक्तिक माहिती, आधार क्रमांक, जमिनीचा तपशील, सिंचनाचा स्रोत आणि बँक खात्याची माहिती भरा.
- आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा आणि अर्ज सादर करा.
- अर्ज सादर केल्यानंतर मिळालेली पोचपावती आणि लाभार्थी क्रमांक जपून ठेवा. याच क्रमांकावरून पुढे अर्जाची स्थिती तपासता येते.
अर्जाची स्थिती कशी तपासावी?
अर्जाची स्थिती तपासण्यासाठी महावितरणच्या सौर पंप स्थिती पृष्ठावर लाभार्थी क्रमांक टाकून शोध घेता येतो. अर्ज मंजूर झाला की, पुढे लाभार्थी वाटा भरण्याची आणि पंप बसवणीची प्रक्रिया सुरू होते. पंप बसवल्यानंतर पाच वर्षे दुरुस्ती आणि देखभाल संबंधित कंपनीच्या जबाबदारीत असते.
अर्ज करताना या गोष्टी लक्षात ठेवा
- अर्ज फक्त अधिकृत महावितरण पोर्टलवरूनच करा. अनधिकृत व्यक्ती किंवा एजंटकडे पैसे देऊ नका.
- अर्ज करण्यापूर्वी ७/१२ उताऱ्यावर पाण्याचा स्रोत नोंदवलेला आहे की नाही, हे तपासा.
- आधार संलग्न बँक खाते सक्रिय ठेवा, कारण अनुदान आणि पुढील व्यवहार त्याच खात्याशी जोडलेले असतात.
- कागदपत्रे अपलोड करताना ती स्पष्ट आणि वाचनीय असतील, याची काळजी घ्या. अस्पष्ट कागदपत्रांमुळे अर्ज रखडू शकतो.
मदतीसाठी संपर्क
योजनेसंबंधी अडचण आल्यास महावितरणच्या टोल-फ्री क्रमांक १८००-२३३-३४३५ किंवा १८००-२१२-३४३५ वर संपर्क साधता येतो. तसेच १९१२ आणि १९१२० हे सर्वसाधारण तक्रार क्रमांक आहेत. ई-मेलद्वारे मदत हवी असल्यास [email protected] वर लिहिता येते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न: सौर पंपासाठी शेतकऱ्याला किती पैसे भरावे लागतात?
उत्तर: सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्याला पंपाच्या किमतीच्या सुमारे १०% आणि एससी/एसटी शेतकऱ्याला सुमारे ५% रक्कम भरावी लागते. उर्वरित रक्कम केंद्र आणि राज्य सरकार अनुदान म्हणून देते.
प्रश्न: किती एचपीचा पंप मिळतो?
उत्तर: २.५ एकरपर्यंत जमिनीसाठी ३ एचपी, २.५१ ते ५ एकरांसाठी ५ एचपी आणि ५ एकरांपेक्षा जास्त जमिनीसाठी ७.५ एचपीचा पंप दिला जातो.
प्रश्न: पंपावर किती वर्षांची हमी मिळते?
उत्तर: पंपासोबत पाच वर्षांची दुरुस्ती हमी आणि विमा संरक्षण मिळते.
प्रश्न: अर्जाची शेवटची तारीख कोणती?
उत्तर: सध्या अर्जासाठी कोणतीही शेवटची तारीख जाहीर झालेली नाही. मात्र पंपांचे टप्पे लवकर भरत असल्याने अर्ज लवकर करणे हिताचे ठरते.
प्रश्न: यापूर्वी सौर पंप घेतला असेल तर पुन्हा अर्ज करता येतो का?
उत्तर: नाही. अटल सोलर पंप योजना किंवा मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप योजनेचा लाभ घेतलेल्या शेतकऱ्यांना या योजनेतून पुन्हा पंप मिळत नाही. तसेच एका शेतकऱ्याला फक्त एकच पंप मिळतो.
स्रोत: महावितरण (MSEDCL) आणि केंद्र सरकारची पीएम-कुसुम योजना. ऑर्डरची आकडेवारी ऑक्टोबर २०२६ मधील कंपनींच्या अधिकृत माहितीवर आधारित आहे. अर्ज करण्यापूर्वी महावितरणच्या अधिकृत पोर्टलवरील सध्याच्या अटी तपासून घ्याव्यात.
