Bhausaheb Fundkar Falbag Lagvad Yojana — १६ फळपिकांच्या लागवडीवर १००% अनुदान, हेक्टरी ₹३ लाखांपर्यंत मदत!
Bhausaheb Fundkar Falbag Lagvad Yojana ही महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाची फळबाग लागवडीसाठीची महत्त्वाची अनुदान योजना आहे. या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना १६ फळपिकांच्या लागवडीवर तीन वर्षांत टप्प्याटप्प्याने १००% पर्यंत अनुदान मिळते — पहिल्या वर्षी ५०%, दुसऱ्या वर्षी ३०% आणि तिसऱ्या वर्षी २०%. पिकानुसार हे अनुदान हेक्टरी ₹१,१०,००० ते ₹३,००,००० पर्यंत आहे. ठिबक सिंचनासाठीही या योजनेत १००% अनुदानाची तरतूद आहे. लागवडीची अंतिम तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६ असल्याने लाभ घ्यायचा असेल तर अर्ज आता लवकर करावा लागेल.
योजनेचा मुख्य उद्देश काय आहे?
महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांना पारंपरिक पिकांच्या पलीकडे जाऊन फळबाग लागवडीतून दीर्घकालीन व स्थिर उत्पन्न मिळावे, हा या योजनेमागचा मुख्य उद्देश आहे. फळपिके एकदा लागवड केली की दरवर्षी उत्पादन देतात, त्यामुळे दुष्काळसारख्या परिस्थितीतही शेतकऱ्यांना आधार मिळतो. सध्या राज्यात ३०५ तालुक्यांत दुष्काळ जाहीर असताना फळबाग हा उत्पन्नाचा शाश्वत पर्याय ठरू शकतो.
कोणती १६ फळपिके पात्र? हेक्टरी किती अनुदान?
कृषी विद्यापीठांच्या शिफारशीनुसार प्रत्येक फळपिकासाठी लागवड अंतर, झाडांची संख्या आणि ३ वर्षांचे अनुदान निश्चित केले आहे. प्रमुख पिकांचे अनुदान:
- आंबा (कलमे) — हापूस, केशर, तोतापुरी, दशहरी, रत्ना, सिंधु वाण; हेक्टरी ₹१,५४,००० ते ₹२,८०,०००
- डाळिंब — भगवा, अरक्ता, गणेश; हेक्टरी ₹२,०५,०००
- पेरू — सरदार (लखनौ ४९), श्वेता, ललित; हेक्टरी ₹१,६५,००० ते ₹२,४५,०००
- संत्रा/मोसंबी — नागपूर संत्रा, काटोल गोल्ड, फुले मोसंबी; हेक्टरी ₹१,७५,०००
- नारळ — प्रताप, बाणवली; हेक्टरी ₹१,७०,०००
- सुपारी — श्रीवर्धन, मंगला; हेक्टरी ₹२,३०,०००
- ड्रॅगन फ्रूट व शेवगा — हेक्टरी ₹२,२०,००० ते ₹३,००,००० (सर्वाधिक अनुदान)
- सीताफळ — ₹१,४०,०००; कागदी लिंबू — ₹१,५५,०००; अंजीर — ₹१,४५,०००; आवळा — ₹१,३०,०००; चिकू — ₹१,३०,०००; जांभूळ — ₹१,२५,०००; कोकम — ₹१,२५,०००; बोर — ₹१,१५,०००; चिंच — ₹१,१०,०००
हे अनुदान ३ वर्षांत ५०%-३०%-२०% या टप्प्यांत थेट शेतकऱ्यांच्या आधार-संलग्न बँक खात्यात (DBT) जमा होते.
ठिबक सिंचनावर १००% अनुदान — दुहेरी फायदा
फळबाग लागवडीसाठी ठिबक सिंचन बंधनकारक आहे आणि हीच या योजनेतील सर्वात मोठी सुविधा आहे. प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजनेच्या पूरक तरतुदीतून ठिबक सिंचनासाठी १००% अनुदान दिले जाते. म्हणजे बाग लागवडीचे अनुदान आणि सिंचनाचे अनुदान — दोन्हीचा लाभ एकाच अर्जातून मिळू शकतो. यामुळे पाण्याची मोठी बचत होते आणि बाग जिवंत राहण्याची खात्री वाढते.
पात्रता आणि अटी काय आहेत?
- अर्जदार महाराष्ट्रातील शेतकरी असावा; स्वतःच्या नावे जमीन (७/१२) असणे आवश्यक.
- कृषी विद्यापीठांनी शिफारस केलेल्या वाणांचीच लागवड करावी लागते.
- मंजुरीनंतर ठरलेल्या कालावधीत (७५ दिवसांत) लागवड पूर्ण करणे बंधनकारक.
- ठिबक सिंचन बसवणे आवश्यक; बागेतील किमान ८०% झाडे जिवंत ठेवावी लागतात.
- आधार-संलग्न बँक खाते आणि MahaDBT पोर्टलवरील नोंदणी आवश्यक.
- लागवड कालावधी १ मे ते ३० नोव्हेंबर — या हंगामासाठी ३० नोव्हेंबर २०२६ ही शेवटची तारीख आहे.
MahaDBT पोर्टलवर अर्ज कसा करावा? (स्टेप बाय स्टेप)
- mahadbt.maharashtra.gov.in या पोर्टलवर लॉगिन करा (नवीन असाल तर नोंदणी करा).
- “फलोत्पादन” किंवा “फलपिक लागवड” घटक निवडा आणि भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग लागवड योजनेवर क्लिक करा.
- लागवड करायचे फळपीक, क्षेत्र आणि वाण निवडा.
- ७/१२ उतारा, आधार कार्ड, बँक खाते तपशील अपलोड करा.
- अर्ज सबमिट केल्यावर छाननी होऊन पूर्व-मंजुरी (Pre-sanction) मिळते.
- पूर्व-मंजुरीनंतर ठरलेल्या कालावधीत लागवड करून ठिबक बसवा; अधिकारी पडताळणी करतात.
- पडताळणीनंतर पहिल्या वर्षाचे ५०% अनुदान DBT द्वारे खात्यात जमा होते.
१४ ऑक्टोबर २०२६ च्या शासन निर्णयानुसार २१ कृषी योजनांच्या अर्ज प्रक्रियेत मोठी सुलभीकरण झाली आहे — कमी कागदपत्रे, ऑटो-फेच रकाने आणि जलद मंजुरी. त्यामुळे यावर्षी अर्ज करणे आधीपेक्षा सोपे झाले आहे.
कोणत्या शेतकऱ्यांनी नक्की अर्ज करावा?
- ज्यांच्याकडे पाण्याची मर्यादित पण खात्रीशीर सोय आहे (विहीर, शेततळे, ठिबक).
- डोंगराळ किंवा कमी सुपीक जमिनीवर पारंपरिक पिकांतून पुरेसे उत्पन्न न मिळणारे शेतकरी — आंबा, सीताफळ, बोर, चिंच, आवळा अशी पिके अशा जमिनीतही चांगली येतात.
- दुष्काळग्रस्त भागातील शेतकरी — एकदा लागवड झाली की फळबाग दरवर्षी उत्पन्न देते.
- लहान व सीमांत शेतकरी — कमी क्षेत्रातूनही जास्त उत्पन्न मिळवायचे असल्यास डाळिंब, पेरू, ड्रॅगन फ्रूट सारखी पिके योग्य.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न १: अनुदानाची रक्कम एकरकमी मिळते का?
नाही. अनुदान तीन वर्षांत टप्प्याटप्प्याने मिळते — पहिल्या वर्षी ५०%, दुसऱ्या वर्षी ३०% आणि तिसऱ्या वर्षी २०%. बागेची स्थिती आणि ८०% झाडे जिवंत असणे याची पडताळणी होऊन पुढील हप्ते मिळतात.
प्रश्न २: अर्ज करण्याची शेवटची तारीख कोणती?
फळबाग लागवडीचा कालावधी १ मे ते ३० नोव्हेंबर आहे. या हंगामासाठी ३० नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत लागवड पूर्ण करणे बंधनकारक आहे, त्यामुळे अर्ज आताच करावा.
प्रश्न ३: ठिबक सिंचन नसल्यास अर्ज करता येईल का?
अर्ज करता येतो, पण लागवडीनंतर ठिबक बसवणे बंधनकारक आहे. ठिबकसाठी १००% अनुदानाची स्वतंत्र तरतूद असल्याने त्याचा खर्च शेतकऱ्यावर येत नाही.
यह भी पढ़े:
Maharashtra Drought Relief Diwali Aid 2026: ₹५,००० मदत + १०० टन धान्य वाटप सुरू! शिंदेंची मोठी घोषणा
प्रश्न ४: एकापेक्षा जास्त फळपिकांसाठी अर्ज करता येतो का?
होय. शासन निर्णयानुसार निश्चित क्षेत्रमर्यादेत एकापेक्षा जास्त फळपिकांसाठी अर्ज करता येतो. प्रत्येक पिकासाठी अनुदान पिकानुसार वेगळे ठरते.
प्रश्न ५: अनुदान थेट खात्यात येते की कॅशमध्ये?
अनुदान DBT प्रणालीद्वारे थेट शेतकऱ्यांच्या आधार-संलग्न बँक खात्यात जमा होते. रोकड स्वरूपात कोणतीही रक्कम दिली जात नाही.
प्रश्न ६: झाडे मेली तर अनुदान परत घ्यावे लागते का?
किमान ८०% झाडे जिवंत ठेवणे ही अट आहे. नैसर्गिक आपत्तीमुळे नुकसान झाल्यास स्थानिक कृषी अधिकाऱ्यांकडे तात्काळ कळवावे; पडताळणीनुसार निर्णय घेतला जातो.
टीप: योजनेचे अटी, पिकनिहाय अनुदान दर आणि अर्जाची अंतिम तारीख शासन निर्णयानुसार बदलू शकतात. अर्ज करण्यापूर्वी MahaDBT पोर्टलवरील अधिकृत मार्गदर्शक सूचना किंवा तालुका कृषी अधिकाऱ्यांकडून खात्री करून घ्या.
